Starość według Biblii

Gdy przyglądamy się starości, zaczynamy wątpić w podstawową prawdę, że życie jest darem od Boga w każdej swojej fazie. Nasze zaangażowanie na rzecz ochrony życia odnosi się do walki o nienarodzone dzieci, którym grozi aborcja. Mówimy wówczas, że dostrzegamy w nich żywy obraz Boga. Musimy jednak zauważyć fakt, że należy chronić i szanować ludzkie życie od samych jego początków aż po kres — od narodzin do grobowej deski. Ta prawda zawarta została w liturgicznym zwrocie „z prochu powstałeś i w proch się obrócisz”.

Ten świat potrafi docenić co najwyżej pierwszą połowę ludzkiego życia. Druga — oznaczana przez powolną, lecz nieuchronną utratę sił fizycznych — staje się w jego oczach bezwartościowa. Wprawdzie chętnie powtarzamy, że każde życie ma wartość, ale czy potwierdzamy to codzienną praktyką? Jednym z najprostszych, a zarazem najbardziej wyrazistych sposobów, w jaki współczesny Kościół może stanąć w poprzek kulturowym trendom, jest przyjęcie, ochrona i okazywanie szacunku ludzkiemu życiu również w jego późnych latach.

Światowa narracja walki ze starością napędzana strachem głosi: Nie starzej się, bo staniesz się niewidzialny, niepotrzebny, staniesz się ciężarem dla innych.

Biblia natomiast wyrażą się o starości słowami pełnymi radości: Przyjmij upływ czasu z pełną satysfakcją, ponieważ jest ona naznaczona mądrością a jej wartością jest doświadczenie całego życia. W Bożej rodzinie nikt nie staje się niepotrzebny.

Co mówi Biblia na temat starości:

Po pierwsze: Pismo Święte ukazuje starość nie jako ubytek, lecz jako dopełnienie i pogłębienie tożsamości. Osoby starsze są w nim przedstawiane jako stróżowie międzypokoleniowego bogactwa, którego nie da się zdobyć inaczej niż przez lata doświadczeń oraz — w przypadku wierzących — przez owocną pracę Ducha Świętego. Choć charakter ich wkładu w społeczeństwo z czasem się zmienia. To jak mówi psalmista: „Jeszcze na starość wydadzą owoc, będą żywotni i pełni sił” (Ps 92, 15).

Tytuły i stanowiska mogą przeminąć, ale ludzkie wnętrze zapuszcza coraz głębsze korzenie. Dojrzały wiek wnosi mądrość, której nie sposób kupić ani przyspieszyć.

Po drugie: Słowo Boże przypomina, że osoby starsze są bezcenne. Ich doświadczenie i wgląd w życie czynią ich godnymi szczególnej czci: „Przed człowiekiem o siwych włosach wstaniesz i uszanujesz starca, a okażesz bojaźń wobec swojego Boga. Ja jestem Panem” (Kpł 19, 32). Ich perspektywa jest niezbędna dla zdrowia rodziny — zarówno tej naturalnej, jak i wspólnoty Kościoła. Mądrość ta powinna gwarantować im miejsce w samym centrum naszego życia, a nie na jego marginesie. To zaś nadaje ich egzystencji sens do samego końca.

Po trzecie: Sędziwy mąż Boży Hiob zadaje retoryczne pytanie: „Czy mądrość nie należy do starszych, czy długie życie nie daje roztropności” (Hi 12, 12). Jest to jakość, którą wykuwa wyłącznie czas i działanie Ducha. Starsze małżeństwo siedzące w kościelnej ławce może nie potrafi zaktualizować aplikacji w swoim smartfonie, ale z pewnością wie więcej o wierności, przebaczeniu i wychowaniu dzieci. Twoja babcia, która nigdy nie stosowała zabiegów medycyny estetycznej, może nosić w sobie sekret wewnętrznego piękna — sekret, którego z pewnością potrzebują młodsi.

Po czwarte: Biblia uczy, że starość jest darem, którym należy mądrze zarządzać. Słowa o tym, że „Siwe włosy są koroną chwały” (Prz 16, 31) mogą budzić dziś uśmiech pobłażania, lecz wielu ludziom nie jest dane dożyć tego wieku. Dla tych, którzy otrzymują tę koronę, staje się ona czasem podarowanym na budowanie więzi międzypokoleniowych i wierną służbę. Owszem, wiek osłabia zdrowie i wymaga opieki, ale nawet w tym doświadczeniu towarzyszy nam podtrzymująca obecność Boga: „Aż do waszej starości się nie zmienię, aż do wieku sędziwego  będę was dźwigać. Ja was uczyniłem i Ja będę nosić, Ja będę dźwigać i ratować” (Iz 46, 4). Bóg potrafi obrócić ku dobremu starcze ułomności a zmarszczki na ich twarzach przypominają o Bogu, który daję siłę do przetrwania.

Po piąte: Pismo Święte nakłada na nas święty obowiązek troski o starszych: „Szanuj swego ojca i matkę, aby długie było na ziemi twoje życie, które Pan, twój Bóg, da tobie” (Wj 20, 12; por. 1 Tm 5, 8). Jest rzeczą oczywistą, że sędziwy wiek naturalnie wiąże się z koniecznością wsparcia ze strony młodszych. Zamiast traktować opiekę jako uciążliwą konieczność, Biblia widzi w niej naturalny, piękny rytm życia. Troska o rodziców bywa trudna, ale jest dławiącym serce dłużną wdzięczności. Nawet tam, gdzie relacje z rodzicami były trudne, dojrzałość wzywa do udzielenia pomocy na miarę możliwości, w duchu przebaczenia.

Po szóste: Biblia stwierdza nieomylnie, że nasze dni są policzone przez Boga, a mądrość polega na umiejętności ich właściwego szacowania: „Naucz nas liczyć dni nasze, abyśmy zyskali mądre serce” (Ps 90, 12). Chrześcijańskie godzenie się z wiekiem wynika z pojęcia łaski: czas dany przez Boga jest bezcenny, a świadomość jego upływu rodzi w nas życiową mądrość.

Banalne hasła w stylu „wiek to tylko liczba” zawierają drobne ziarno prawdy, lecz w gruncie rzeczy zdradzają nasz lęk wobec faktu, że czas mija. Wiek to nie jedynie cyfra, to kontrolka na liczniku naszego życia, mówiąca o tym, że zbliżamy się do celu podróży. Jeśli chcemy dobrze wykorzystać czas, który nam pozostał, musimy zachować realistyczne spojrzenie.

Prawdziwa jakość życia, to gotowość do niesienia pomocy starszym oraz świadectwo, jakie dajesz światu. Starość to sprawdzian stałości serca. Tylko prawda pozwoli nam przejść przez ten czas z godnością i łaską.

Henryk Hukisz