Pomiędzy odwagą i wygodą

Nikt z nas nie chce świadomie zadawać sobie bólu ani dobrowolnie godzić się na cierpienie. Nie mam nic przeciwko zażyciu tabletki przeciwbólowej i sam modlę się o siłę, gdy przechodzę przez trudne chwile. Zastanawiam się jednak, jak jako chrześcijanie powinniśmy podchodzić do sytuacji, w których dotyka nas cierpienie – czy mamy błagać o natychmiastowe uwolnienie, czy raczej poddać się Bożemu działaniu? Najlepszą odpowiedź znajdujemy w Biblii, która jest pełna wskazówek na ten temat. Gdy zadamy sobie trochę trudu, by zgłębić to zagadnienie, z pewnością zaskoczy nas, jak wielką mądrość możemy dzięki temu zdobyć.

Niedawno, podczas przyjacielskiej rozmowy z jednym z pastorów, usłyszałem ciekawe sformułowanie opisujące sytuacje, w jakich często stawia nas Bóg. Mój rozmówca użył pojęcia skrzyżowania typu „T” (T-crossing) – chodzi o skrzyżowanie, na którym nie da się jechać na wprost; musimy skręcić albo w lewo, albo w prawo. Zakładam, że wszyscy rozumiemy, na czym polega prowadzenie Ducha Świętego i że to do nas należy ostateczny wybór kierunku, gdy stajemy na takim rozdrożu. Duch Święty nie zmusza nas do zwrotu w jedną czy drugą stronę – On jedynie delikatnie nas nakłania, lecz decyzję podejmujemy sami. Jeśli dobrze znamy głos naszego Pasterza, pójdziemy tam, dokąd On chce nas poprowadzić. Co jednak zrobimy, gdy stojąc na rozdrożu, zauważymy, że jedyny właściwy drogowskaz wyraźnie wskazuje kierunek z napisem: „Cierpienie”?

Naturalnym ludzkim odruchem jest ucieczka od bólu. Jeśli jednak jesteśmy ludźmi duchowymi, narodziliśmy się na nowo i żyjemy „według Ducha”, nie możemy kierować się wyłącznie czysto cielesnymi reakcjami. Taki odruch cechuje ludzi nieodrodzonych, o czym pisał apostoł Paweł: „Natomiast człowiek poznający tylko zmysłami nie przyjmuje darów Ducha Bożego. Są one bowiem dla niego głupstwem i nie może ich zrozumieć, ponieważ można je badać jedynie w sposób duchowy” (1 Kor 2:14).

Rzutuje to na kluczowe pytanie: czy Bóg może świadomie dopuszczać w naszym życiu ból? W Biblii znajdziemy mnóstwo przykładów – od Hioba po samego Jezusa Chrystusa – które jednoznacznie potwierdzają, że odpowiedź brzmi: tak. Cierpienie było obecne w życiu największych mężów wiary. Obala to popularną tezę, z którą wciąż się spotykamy, że trudności dotykają wyłącznie ludzi o małej wierze. Często wzywa się nas dziś do tego, byśmy „przez wiarę” uwalniali się od każdego cierpienia. Ale czy Bóg naprawdę tego od nas oczekuje, czy to my sami szukamy łatwej ucieczki?

Oczywiście Bóg nie jest złym ojcem, który czerpie satysfakcję z widoku cierpiącego dziecka. Jednak jako Ojciec doskonały – przewyższający miłością ziemskich rodziców – wychowuje nas według własnych, niezawodnych zasad. Choć na pierwszy rzut oka mogą się one wydawać trudne lub wręcz niezrozumiałe, z pewnością prowadzą do celów, jakie On dla nas zamierzył. W Liście do Hebrajczyków czytamy: „Pan bowiem karci tego, kogo kocha, chłoszcze zaś każdego, którego przyjmuje za syna” (Hbr 12:6). Warto w tym miejscu zauważyć, że w greckim oryginale użyto słowa „παιδευει” [paideuei], które oznacza dosłownie „trenować”, „wychowywać” czy „kształtować” – chodzi więc o proces przygotowujący nas na przyszłość, a nie o ślepą karę za popełnione błędy. Wychowanie to proces budujący nasze wnętrze, w wyniku którego nabieramy właściwych cech charakteru.

Niezwykłą lekcję na temat roli cierpienia w życiu dziecka Bożego odnajdujemy w 2 Liście do Koryntian. Przechodząc przez utrapienia – do których niewątpliwie należy cierpienie – doświadczamy pocieszenia, jakiego nie poznalibyśmy w żaden inny sposób, ponieważ nasz Bóg jest „Ojcem miłosierdzia i Bogiem wszelkiego pokrzepienia” (2 Kor 1:3). Bóg nie robi niczego bez powodu – każdy Jego krok ma głęboki sens. W tym przypadku chce On, abyśmy mieli udział w „cierpieniach Chrystusowych”, gdyż „jak bowiem wzrastają w nas cierpienia Chrystusa, tak też przez Chrystusa wzrasta nasze pokrzepienie” (w. 5). Apostoł Paweł dodaje poruszające świadectwo, pisząc, że wraz z towarzyszami „bez miary i ponad siły zostaliśmy przygnieceni, tak iż straciliśmy nawet nadzieję na uratowanie życia” (w. 8). Nie wiem, czy ktokolwiek z nas mógłby poszczycić się podobnym świadectwem. W jakim celu Bóg dopuścił tak ogromne utrapienia na swoich wiernych sług? Paweł odpowiada wprost: „tak że przestaliśmy ufać sami sobie, a zaufaliśmy Bogu, Temu, który wskrzesza umarłych. On od grozy śmierci już nas wybawił i wybawi. W Nim też pokładamy nadzieję, że nadal będzie wybawiał” (w. 9–10). Jeśli więc chcemy nauczyć się polegać na Bogu, a nie na własnych siłach, musimy dokonać właściwego wyboru, gdy znajdziemy się na skrzyżowaniu typu „T”.

Apostoł Piotr dzieli się z nami własnym doświadczeniem zapowiedzianym mu przez samego Chrystusa. Jezus powiedział do niego: „Gdy jednak się zestarzejesz, wyciągniesz swoje ręce i ktoś inny cię przepasze, i poprowadzi, dokąd nie chcesz. To zaś powiedział, aby zaznaczyć, jaką śmiercią uwielbi Boga” (Jn 21:18–19). Tymczasem my często ulegamy złudzeniu, że najwyższą cześć Bogu oddajemy wtedy, gdy wygodnie siedząc w kościelnym fotelu, przy akompaniamencie zespołu muzycznego śpiewamy wpadające w ucho refreny.

Właśnie dlatego Piotr mógł z pełnym przekonaniem napisać: „Dlatego cieszcie się, chociaż teraz trzeba, abyście z powodu różnych doświadczeń trochę byli zasmuceni” (1 Ptr 1:6). W takim rozumieniu radości Piotr nie jest osamotniony. Wtóruje mu Jakub, zachęcając: „Radujcie się w pełni, moi bracia, gdy spadną na was różne doświadczenia” (Jk 1:2). Obaj apostołowie doskonale rozumieli, że cierpienie i trudne doświadczenia mają pozytywny wpływ na jakość naszej wiary. Piotr podkreśla, że dzięki nim nasza wiara staje się „cenniejsza od zniszczalnego złota, próbowanego w ogniu, na sławę, chwałę i cześć przy objawieniu się Jezusa Chrystusa” (1 Ptr 1:7). Jakub dodaje: „Wiecie przecież, że z wypróbowania waszej wiary rodzi się wytrwałość. Wytrwałość zaś niech się przejawia w doskonałym dziele, abyście byli doskonali, nienaganni, bez żadnych braków” (Jk 1:3–4). Jak widać, trudne doświadczenia i ból nie są przejawem słabej wiary, lecz narzędziem, które ją umacnia. Skoro tak, to czy naszemu Ojcu nie zależy właśnie na tym, abyśmy posiadali dokładnie taką – wypróbowaną i dojrzałą – wiarę?

Wracając na nasze skrzyżowanie w kształcie litery „T” – nie chodzi o to, by szukać kłopotów na siłę. Absolutnie nie! Jeśli jednak Pan zamierzył ukształtować i udoskonalić nasz charakter, nie ma do tego lepszego narzędzia niż ucisk. Garncarz nie ulepi naczynia o zaplanowanym kształcie, jeśli nie przyciśnie gliny własnymi dłońmi. Pan mówi przez proroka Jeremiasza: „Oto jak glina w ręku garncarza, tak wy jesteście w moim ręku, domu Izraela!” (Jr 18:6).

Musimy pamiętać o próbie, jakiej wszyscy zostaniemy poddani, gdy Pan przyjdzie po swój lud. Będzie to czas szczególnego sprawdzianu. Jak pisze apostoł Piotr: „Wówczas niebiosa z hukiem przeminą, żywioły zaś zostaną zniszczone w ogniu, i ziemia, i te dzieła, które na niej zostaną znalezione” (2 Ptr 3:10). Paweł zaś przypomina, że to, co zbudowane z „drewna, siana i słomy”, nie przetrwa próby ognia. Z tego powodu Piotr stawia nam poruszające pytanie: „Skoro to wszystko zostanie zniszczone, to jacy wy powinniście być w świętym postępowaniu i pobożności, oczekując przyjścia dnia Boga i starając się je przyspieszyć. Z powodu tego dnia niebiosa płonąc, zostaną zniszczone, a żywioły rozpłyną się w ogniu” (2 Ptr 3:11–12).

Jedno jest pewne: w czasie próby nie będziemy osamotnieni. Bóg będzie przy nas tak, jak był z trzema wiernymi młodzieńcami w piecu ognistym za czasów Daniela: „Oto ja widzę czterech rozwiązanych mężczyzn, przechadzających się pośród ognia i nie dzieje im się nic złego, wygląd zaś czwartego podobny jest do syna bożego” (Dn 3:25).

Bądźmy więc czujni i pełni ufności, ilekroć znajdziemy się pomiędzy fotelem i ognistym piecem.

Henryk Hukisz

Spojrzenie na współczesny Izrael

Kiedy przyglądamy się obecnej sytuacji politycznej w Izraelu, trwającej kampanii wyborczej oraz bezkompromisowej walce o władzę, nie sposób nie dostrzec głębszego, duchowego wymiaru tych wydarzeń. Premier Benjamin Netanjahu, dążąc do utrzymania swojej pozycji na czele rządu, nieukrywanie wpisuje swoje przywództwo w misję o charakterze wręcz opatrznościowym.

W tym ujęciu władza polityczna przestaje być jedynie wynikiem arytmetyki parlamentarnej czy ludzkich zabiegów. Wynika ona z fundamentalnej prawdy biblijnej, że to sam Bóg – jako Suweren historii – ustanawia wszelkie władze, wynosi królów, obala władców i precyzyjnie wyznacza granice narodów oraz czas ich panowania. Z tej perspektywy starania o zachowanie przywództwa w Izraelu są odczytywane nie jako zwykła ambicja polityczna, ale jako odpowiedź na wolę Stwórcy, który w konkretnym momencie dziejowym powołuje liderów do realizacji swoich odwiecznych zamierzeń wobec narodu wybranego.

Właśnie ten splot perspektywy teologicznej z praktyką polityczną najwyższych szczebli władzy sprawia, że biblijna narracja przestaje być jedynie domeną abstrakcyjnych rozważań. Staje się ona realnym, potężnym narzędziem kształtowania losów narodów.

Wyrazistym tego przykładem w dzisiejszym świecie jest polityka rządu Izraela pod przywództwem premiera Benjamina Netanjahu, w której odwołania do tożsamości biblijnej i wiecznych obietnic Bożych odgrywają rolę legitymizacji działań państwowych. Dla Netanjahu Biblia nie stanowi jedynie dokumentu historycznego czy religijnego, lecz moralną i historyczną „kartę praw” narodu żydowskiego do Ziemi Obiecanej (Erec Jisrael). Odwoływanie się do postaci króla Dawida w kontekście niepodzielności Jerozolimy, konsekwentne stosowanie tradycyjnych, biblijnych nazw Judei i Samarii czy budowanie strategicznych sojuszów z chrześcijańskim syjonizmem na świecie to bezpośrednie przeniesienie biblijnych prawd na płaszczyznę współczesnej dyplomacji i strategii obronnej. W konsekwencji polityka ta idealnie współgra z głębokim teologicznym przekonaniem, że losy Izraela nie są dziełem przypadku ani zwykłej dyplomacji, lecz stanowią precyzyjną realizację odwiecznego planu Stwórcy.

Nasz współczesny stosunek do państwa Izrael oraz narodu żydowskiego nie stanowi zatem jedynie kwestii doraźnej polityki czy indywidualnych preferencji geopolitycznych. Jest to bezpośredni nakaz wynikający wprost z niezmiennego tekstu Pisma Świętego.

U podstaw tego myślenia leży fundament, że obietnice dane przez Boga Abrahamowi i jego potomkom pozostają wieczne, żywe i całkowicie bezwarunkowe. Kluczowa obietnica zapisana na kartach Księgi Rodzaju 12:3: „Będę błogosławił tym, którzy tobie błogosławią, a tych, którzy ciebie przeklinają, będę przeklinał. W tobie będą błogosławione wszystkie plemiona ziemi” zachowuje swoją pełną moc obowiązującą również dzisiaj. Z tego względu wszelkie próby podważania szczególnej roli Izraela w planie Bożym muszą spotkać się z naszą bezkompromisową krytyką tzw. teologii zastąpienia. Pogląd, jakoby Kościół w nowym przymierzu całkowicie zastąpił narodowy Izrael i przejął przeznaczone dla niego obietnice, nie jest w świetle Słowa Bożego dopuszczalną różnicą poglądów czy akademicką dyskusją – to wysoce niebezpieczne, wręcz demoniczne zwiedzenie, które podstępnie wnika do doktryn współczesnego Kościoła.

Najlepszą weryfikacją nieprzerwanej ciągłości Bożych obietnic są konkretne, namacalne wydarzenia historyczne, w których na naszych oczach wypełniają się starotestamentowe proroctwa. Przełomowym momentem w nowożytnej historii było powstanie państwa Izrael w 1948 roku – wydarzenie, które spektakularnie narodziło się bezpośrednio z popiołów Holokaustu. Tylko tak niewyobrażalna tragedia zdołała przekonać ówczesny świat, że Izrael jest jedynym bezpiecznym miejscem dla Żydów rozproszonych po całym globie, co skłoniło narody do zagłosowania w ONZ na „tak”.

To historyczne odrodzenie stanowi bezpośrednią, literalną realizację zapowiedzi z Księgi Amosa 9:14-15: „Wtedy odmienię los mojego ludu Izraela, odbudują spustoszone miasta i je zasiedlą, zasadzą winnice i będą pili z nich wino, założą ogrody i będą jedli z nich owoce. Osadzę ich na ich ziemi i nie zostaną nigdy wyrwani z ziemi, którą im dałem − mówi PAN, twój Bóg.”

Z tą historyczno-biblijną perspektywą nieodłącznie wiąże się również nieuchronna zapowiedź nadchodzącego Bożego sądu nad narodami. Pismo Święte niezwykle jasno pokazuje, że Bóg od zawsze oceniał i nadal będzie oceniał ludy oraz całe cywilizacje przez pryzmat ich stosunku do narodu wybranego. Prorok Ezechiel zapowiada wprost w rozdziale 39:6-8: „Ześlę ogień na Magog i na bezpiecznych mieszkańców wysp. I poznają, że Ja jestem PANEM. Ogłoszę wśród Mojego ludu izraelskiego Moje święte imię i sprawię, że nie będą już więcej bezcześcić Mojego świętego imienia. Poznają narody, że Ja jestem PANEM, Świętym w Izraelu. Oto nadchodzi i spełni się – wyrocznia Pana BOGA. Jest to ten dzień, o którym mówiłem.”

Kluczowym elementem naszej argumentacji i biblijnej prawdy musi być także ostateczne odrzucenie krzywdzącego, opartego na kłamstwie zarzutu antysemickiego, który od wieków przypisuje Żydom winę za śmierć Jezusa, nazywając ich „zabójcami Chrystusa”. Koncepcja ta pozostaje w rażącej sprzeczności z przekazem Ewangelii i ze Słowem samego Pana. W Ewangelii Jana 10:17-18 Jezus jednoznacznie odsłania autonomiczną, suwerenną naturę swojej ofiary: „Dlatego miłuje Mnie Ojciec, bo Ja oddaję moje życie, aby je znowu odzyskać. Nikt Mi go nie zabiera, lecz Ja sam z siebie je oddaję. Mam władzę je oddać i mam władzę znowu je odzyskać. Ten nakaz otrzymałem od mojego Ojca.”

Skoro zatem Chrystus złożył swoje życie sam z siebie w ramach doskonałego, przedwiecznego Bożego planu zbawienia, a Szatan od zarania dziejów – począwszy od rozkazów Faraona, aż po okrucieństwo Heroda – nieustannie zmierzał do fizycznego unicestwienia narodu żydowskiego, to musimy jasno powiedzieć: wszelki przejaw antysemityzmu ma w swej najgłębszej istocie źródło czysto demoniczne.

Całość tego wywodu odnośnie do aktualnej sytuacji, w jakiej znajduje się Izrael, zamyka wyraźny akcent eschatologiczny. Obserwowany we współczesnym świecie narastający, wręcz irracjonalny antysemityzm oraz potężnie wzmagająca się wrogość wobec Izraela stanowią dla nas niezwykle czytelny znak czasów. Wyraźnie wskazują one, że świat znajduje się w dniach ostatecznych, stanowiąc bezpośrednią zapowiedź rychłego wypełnienia się wszystkich Bożych planów i chwalebnego powrotu Króla królów i Pana panów, Jezusa Chrystusa, który powiedział o sobie: „Ja jestem Alfa i Omega, mówi Pan, Bóg, Ten, który jest i który był, i który przychodzi, Wszechmogący” (Ap 1:8).

„Ten, który o tym zaświadcza, mówi: Tak, wkrótce przyjdę. Amen, przyjdź, Panie Jezu!” (Ap 22:20).

MARANATHA!

Henryk Hukisz

Skuteczny model rodziny

Rodzina stanowi bezdyskusyjną podstawę każdego społeczeństwa. To, jakie rodziny je tworzą, bezpośrednio przekłada się na to, jak w rezultacie wyglądają całe ludzkie społeczności. Tej samej zasadzie nieuchronnie podlegają również kościoły. Naszedł więc najwyższy czas, abyśmy na poważnie zadbali o rodzinę – o jej wewnętrzną strukturę oraz wzajemne relacje. W końcu rodzinę tworzą konkretni ludzie, a ludźmi jesteśmy my: to ja i ty.

Każdy z nas ma więc realną możliwość, by osobiście przyczynić się do poprawy jakości naszych wspólnot – począwszy od lokalnego osiedla, przez społeczności kościelne, aż po całą Rzeczpospolitą. Nie musimy w tym celu ponosić olbrzymich nakładów finansowych ani poświęcać czasu na dalekie podróże. Rodzinę mamy przecież tuż obok siebie i to właśnie z nią łączą nas szczególnie bliskie więzy.

Pan Bóg w swoim doskonałym planie, stwarzając człowieka, „stworzył ich jako mężczyznę i kobietę” (Rdz 1,27). Bóg pobłogosławił im i wyznaczył jasne zadanie: „Bądźcie płodni, rozmnażajcie się i zapełniajcie ziemię, podporządkowujcie ją sobie, i panujcie nad rybami morskimi, nad ptactwem podniebnym i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi” (w. 28). A ponieważ stworzony wpierw Adam nie był w stanie samodzielnie spełnić tego zadania, Bóg uczynił dla niego „pomoc odpowiednią dla niego” (Rdz 2,18). Gdy Adam się obudził, przetarł oczy i zachwycony pięknością danej mu towarzyszki wykrzyknął: „Ta jest wreszcie kością z moich kości i ciałem z mojego ciała, ona będzie nazwana kobietą, gdyż z mężczyzny została wzięta” (w. 23). Intencją Stwórcy od samego początku było to, aby więź łącząca męża i żonę trwała przez całe ich życie, dlatego jednoznacznie określił jej zasady: „mężczyzna opuści swego ojca i matkę i połączy się ze swoją żoną i będą jednym ciałem” (w. 24).

Przypominam te podstawowe, wręcz fundamentalne prawdy, ponieważ współcześnie niezwykle często słyszy się o potrzebie wypracowania „współczesnego modelu rodziny”. Nie ma jednak takiej potrzeby – jedyny i skutecznie działający model został już utworzony i przez tysiące lat stanowił stabilną podstawę rodzin na całym świecie. Pomimo całego chaosu i zamieszania, jakie do naszej ziemskiej egzystencji wprowadził Boży przeciwnik, diabeł, wszyscy ludzie wciąż mogą skorzystać z Bożej ekonomii zbawienia. Polega ona na całkowitym uwolnieniu się od skutków dziedziczenia grzesznej zależności. Apostoł Paweł ogłasza wszem i wobec: „jeśli ktoś pozostaje w Chrystusie, jest nowym stworzeniem. To, co dawne, przeminęło, a nastało nowe” (2 Kor 5,17). Nic więc dziwnego, że Chrystus podczas nocnej rozmowy ze znawcą Pism, Nikodemem, powiedział wprost: „zapewniam cię, jeśli się ktoś nie narodzi z góry, nie może ujrzeć Królestwa Boga” (J 3,3).

Bóg wyznaczył również dla ludzi swój uniwersalny standard moralny, aby mogli żyć w zgodzie i nie pozabijali się wzajemnie. Sądzę, że wszyscy doskonale znamy Dekalog, czyli Dziesięć Przykazań. To tylko dziesięć zasad – po to, aby każdy mógł się z nimi łatwo zapoznać, zapamiętać je i przestrzegać w swoim codziennym postępowaniu. Nawet jeśli ich numeracja ulegała pewnym zmianom w historii, to główne reguły postępowania pozostają w pełni zrozumiałe dla każdego.

Począwszy od fundamentalnego stwierdzenia, że istnieje tylko jeden Pan – „Nie będziesz miał innych bogów obok Mnie” (Wyj 20,3) – przez wyznaczenie sposobu oddawania czci wyłącznie Stwórcy, gdyż „PAN, twój Bóg, jestem Bogiem zazdrosnym” (w. 5), Bóg oczekuje szacunku dla swojego imienia i wyznacza specjalny czas na społeczność z Nim wraz z Jego ludem. Zaraz potem Bóg w swoich przykazaniach przechodzi do określenia wzajemnych relacji pomiędzy ludźmi. Warto zauważyć, że te relacje międzyludzkie są bezpośrednio osadzone na przykazaniu dotyczącym rodziny. Brzmi ono: „Szanuj swego ojca i matkę, aby długie było na ziemi twoje życie, które PAN, twój Bóg, da tobie” (Wyj 20,12). To jedno zdanie, niczym mocny fundament, stanowi osnowę dla pozostałych przykazań i wynika wprost z poprzednich, w których zawarte są zasady odwoływania się do Boga. Jest ono niczym oś, na której obraca się cały nasz ziemski świat i nasza doczesna egzystencja.

To szczególne przykazanie jednoznacznie wskazuje na to, jak powinniśmy odnosić się do naszych rodziców. Później mądry król Salomon pozostawi nam słowa cennej rady: „Słuchaj swego ojca, który dał ti życie, nie gardź matką, gdy się zestarzeje” (Prz 23,22). Poszanowanie okazywane rodzicom w gruncie rzeczy nie różni się od tego, jakie winniśmy okazywać samemu Stwórcy. W oryginale użyte zostało to samo hebrajskie słowo – kawod – które oznacza uznanie, cześć, poważanie i szacunek. Pierwszorzędne znaczenie tego słowa określa natomiast „ciężar”, z jakim nałożony jest na nas obowiązek spełnienia tego zadania. Jest to więc kwestia o wadze zasadniczej: szacunek rodzicom należy się nie z powodu tego, jacy są, lecz po prostu dlatego, że są naszymi rodzicami.

Skoro rodzina – to, jak została stworzona i w jakim celu istnieje – ma tak kluczowe znaczenie dla Bożego porządku, musimy zdawać sobie sprawę z tego, że diabeł wyznaczył ją jako główny cel swoich ataków. Już na samym początku, gdy tylko pierwsi ludzie obciążeni grzechem opuścili Boży raj, diabeł wrzucił zazdrość do serca Kaina, w rezultacie czego zostało popełnione pierwsze morderstwo. Później posypały się najróżniejsze nieprawości, zepsute zachowania i nienawistne traktowanie się nawzajem, tak że już po krótkim czasie Bóg stwierdził, iż „ziemia uległa zepsuciu przed obliczem Boga i napełniła się bezprawiem” (Rdz 6,11). Z tego powodu nastąpił potop, który zniszczył to powszechne zepsucie. Bóg zachował jednak przy życiu rodzinę Noego, gdyż widział, że Noe był „człowiekiem sprawiedliwym, bez zarzutu wśród ludzi mu współczesnych, trwał w przyjaźni z Bogiem” (w. 9). Jednak grzeszna skłonność człowieka sprawiła, że diabeł nadal miał dostęp do jego duszy. Po potopie jeden z synów Noego złamał Bożą zasadę szacunku należnego ojcu, gdy zobaczył jego nagość i zniesławił go. Później nastały czasy, nomen omen, Sodomy i Gomory. Grzeszna natura ludzka powodowała, że ludzie nienawidzili się, mordowali, oszukiwali, dopuszczali się wszelkich niegodziwości i brutalnie łamali Boży porządek rodziny.

Dopiero gdy nastał czas zaplanowany jeszcze przed stworzeniem świata, Bóg „przeznaczył nas, abyśmy przez Jezusa Chrystusa stali się Jego synami, dla uwielbienia chwały Jego łaski, którą obdarzył nas w Umiłowanym” (Ef 1,5-6). Tym „Umiłowanym” jest oczywiście Boży Syn, Jezus Chrystus. To On umiłował nas – tych, którzy „kiedyś ulegaliśmy pożądaniom naszego ciała, spełniając wolę ciała i umysłu, i z natury byliśmy dziećmi gniewu, podobnie jak wszyscy inni” (Ef 2,3). Z tego powodu byliśmy duchowo umarli, lecz dzięki łasce Bóg wraz z „Chrystusem przywrócił nas także do życia” (w. 5).

Apostoł Paweł objaśnia nam pewną tajemnicę, która pozostawała zakryta aż do czasów Chrystusa – mianowicie że zgodnie z odwieczną zasadą, iż „mężczyzna opuści swego ojca i matkę i połączy się ze swoją żoną i będą jednym ciałem” (Rdz 2,24), ci, którzy przez narodzenie się na nowo stali się „członkami Jego Ciała” (Ef 5,30), stają się elementem wspaniałego obrazu relacji Chrystusa i Jego Kościoła. Mąż, żona i dzieci, jakie zostały im darowane, poprzez wzajemną uległość i szacunek, jaki Bóg przewidział dla rodziny, dają żywe świadectwo miłości Boga wobec grzesznych ludzi. Chrystus oddał swoje życie za grzeszników, aby ich zbawić. W ten sam sposób mężowie powinni kochać swoje żony i ofiarowywać samych siebie dla rodziny, wypełniając zadanie wyznaczone mężczyznom na samym początku.

Fundament jest tylko jeden, jak pisze apostoł Paweł: „który jest położony, a którym jest Jezus Chrystus” (1 Kor 3,11). Dlatego szacunek w rodzinie został ściśle powiązany z tym, jak oddajemy cześć należną samemu Bogu. Mojżesz przypomina tę prawdę słowami: „Następnie PAN powiedział do Mojżesza: Przemów do całej społeczności Izraelitów i powiedz: Bądźcie świętymi, bo Ja jestem święty, PAN, wasz Bóg. Niech każdy z nas odnosi się z czcią do swojej matki i do swego ojca oraz zachowuje Moje szabaty. Ja jestem PAN, wasz Bóg” (Kpł 19,1-3).

Skoro mamy tak wspaniały i niezłomny fundament dla budowania relacji w naszych rodzinach – począwszy od okazywania szacunku własnym rodzicom – dlaczego mielibyśmy dzisiaj szukać jakichkolwiek innych wzorów?

Henryk Hukisz

Anatomia ludzkiego zepsucia

Większość z nas z pewnością pamięta żart ze szkolnych lat, gdy na pytanie o stopniowanie przymiotnika „chory”, odpowiadało się z czarnym humorem: „chory, chorszy, trup”. Istnieją słowa, z którymi mamy problem przy tworzeniu trzeciego stopnia intensywności, ponieważ granica absolutna wydaje się nieprzekraczalna. Przymiotnik „zły” posiada stopniowanie nieregularne – mówimy „zły, gorszy, najgorszy” – lecz w ludzkich kategoriach nie jesteśmy w stanie jednoznacznie określić, czy istnieje stopień jeszcze bardziej zdegenerowany od tego, co uznaliśmy za najgorsze. To pojęcie będzie zawsze względne, zależne od naszej wiedzy, punktu odniesienia czy kontekstu.

Jeśli twierdzę, że wspominam najgorszy moment, ocena ta zależy od skali: czy porównuję ostatnie nieudane wakacje, czy też traumatyczne wydarzenie z całego swojego życia. Podobnie jest, gdy mówimy o ludziach: możemy jedynie bardzo powierzchownie określić stopień zepsucia człowieka w porównaniu z jakimś przyjętym przez społeczeństwo kryterium. Na przykład najgorszy nauczyciel w szkole wcale nie musi być w ogólnej ocenie najgorszym człowiekiem na świecie.

Z pewnością zgodzimy się wszyscy z tym, że generalnie można powiedzieć, iż człowiek jest z gruntu zły, ponieważ jest grzesznikiem. Warto w tym miejscu przypomnieć znany teologiczny aksjomat: „Człowiek grzeszy, ponieważ jest grzesznikiem, a nie jest grzesznikiem dlatego, że grzeszy”.

W tym na pierwszy rzut oka zawiłym stwierdzeniu kryje się klucz do zrozumienia ludzkiej kondycji – grzech nie jest jedynie zewnętrznym potknięciem, ale problemem natury każdego człowieka.

Chciałbym jednak zadać pytanie: na ile zły jest człowiek w rzeczywistości? Jak głęboko zdeprawowana jest ludzka natura po upadku? Przecież gołym okiem widać, że nie każdy człowiek wokół nas wykazuje dokładnie taki sam stopień moralnego zepsucia. W dyskusjach teologicznych spotykamy się nieraz z radykalnym twierdzeniem, że każdy ludzki byt jest w jednakowym stopniu zdolny do popełnienia najbardziej potwornej zbrodni, a nie czyni tego wyłącznie dlatego, że brakuje mu ku temu silnej woli lub sprzyjającej sposobności.

W tym miejscu muszę zgłosić stanowcze votum separatum wobec dogmatu uznawanego przez ortodoksyjnych zwolenników kalwinizmu, znanego jako „total depravity”, czyli „całkowite (zupełne) zepsucie”. Argumentem na rzecz mojego stanowiska są słowa samego Pana Jezusa, który powiedział: „Jeśli więc wy, choć jesteście źli, potraficie dawać dobre dary swoim dzieciom, to o ileż bardziej wasz Ojciec w niebie da, co dobre tym, którzy Go proszą” (Mt 7,11).

Uważam zatem, że nawet nienarodzony na nowo, upadły człowiek zachował w sobie zdolność do czynienia relatywnego, doczesnego dobra. Tak przynajmniej uważał Jezus, a z Jego zdaniem musimy się liczyć przede wszystkim.

Oczywiście, wszyscy bez wyjątku zaliczani jesteśmy do tej samej kategorii istot upadłych: „ponieważ wszyscy zgrzeszyli i są pozbawieni chwały Boga” (Rz 3,23). Co do tego nie ma najmniejszych wątpliwości, ponieważ wszyscy wywodzimy się z tego samego  zniszczonego źródła w Adamie i ponosimy identyczne konsekwencje: „Dlatego, tak jak przez jednego człowieka grzech przyszedł na świata, i przez grzech śmierć, tak też na wszystkich ludzi przeszła śmierć, bo wszyscy zgrzeszyli” (Rz 5,12). Zgadzamy się również bezapelacyjnie, że „zapłatą bowiem za grzech jest śmierć” (Rz 6,23).

Problem interpretacyjny pojawia się w momencie, gdy próbujemy precyzyjnie określić, jak głęboko sięga ta deprawacja. Czy człowiek w swoim naturalnym, upadłym stanie jest w stanie w ogóle zapragnąć zbawienia, jakie Bóg oferuje mu w Chrystusie? Czy też jest do tego organicznie i totalnie niezdolny? Radykalni zwolennicy tego poglądu twierdzą, że człowiek nienawrócony jest tak głęboko zepsuty, iż w jego umyśle nie może zrodzić się nawet najmniejsza, autonomiczna myśl o powrocie do Boga. Uważa się wręcz, że każdy grzesznik zieje taką nienawiścią do Stwórcy, że jego serce jest absolutnie zaimpregnowane na jakiekolwiek dobro.

Najczęściej cytowanym fragmentem na obronę tego stanowiska jest wypowiedź Jezusa na temat wnętrza ludzkiego: „We wnętrzu bowiem, w ludzkim sercu, rodzą się złe myśli, rozwiązłość, kradzieże, zabójstwa, cudzołóstwa, chciwość, niegodziwość, podstęp, wyuzdanie, zazdrość, bluźnierstwa, pycha i głupota. Całe to zło pochodzi z wnętrza człowieka i czyni go skalanym” (Mk 7,21-23).

Analizując ten tekst, warto jednak zauważyć, że Chrystus wcale nie stwierdził, iż wymienione wady stanowią jedyną, absolutną i wyłączną zawartość ludzkiego serca. Celem wypowiedzi Zbawiciela było wykazanie faryzeuszom, że prawdziwym, rytualnym brudem nie są rzeczy zewnętrzne i nieumyte ręce, lecz to, co rodzi się wewnątrz człowieka. Prawdą jest, że takie nieczystości mieszkają w ludzkim sercu, ale czy Pismo Święte twierdzi, że nie ma tam już zupełnie niczego innego?

Dlaczego o tym piszę? Uważam, że wmawianie ludziom, iż w każdym calu pałają świadomą nienawiścią do Boga i są absolutnie pozbawieni jakichkolwiek wyższych odruchów, tworzy fałszywy, skrajnie zniekształcony obraz zarówno Stwórcy, jak i człowieka.

Owszem, na kartach Listu do Rzymian Paweł maluje ciemny obraz ludzkości, która odwróciła się od Boga i wybrała własną pseudomądrość (por. Rz 1,18-32). Przeciwko tym, którzy świadomie i z premedytacją odrzucają objawioną prawdę, Bóg zachowuje swój święty gniew. Ci, którzy wybierają drogę świadomego buntu, muszą ponieść konsekwencje. Warto jednak zauważyć, że ten konkretny fragment Słowa Bożego dotyczy w pierwszym rzędzie doczesnych, namacalnych skutków grzesznego życia jako konsekwencji odrzucenia światła objawienia.

Apostoł Paweł pisze o życiu w usprawiedliwieniu, które staje się realnym udziałem człowieka przez wiarę. Przeciwieństwem tego jest egzystencja bez Boga i Jego mądrego prawa. Zwróćmy uwagę, że apostoł pisze o „gniewie Bożym” w czasie teraźniejszym: „Gniew Boży objawia się z nieba przeciwko wszelkiej bezbożności i niesprawiedliwości ludzi – którzy prawdę w niesprawiedliwość obracają” (Rz 1,18). W tym konkretnym wersecie nie chodzi o ostateczne, wieczne potępienie na sądzie ostatecznym, lecz o gniew przejawiający się jako bezpośrednia, naturalna konsekwencja łamania Bożego porządku stworzenia.

Ci, którzy świadomie decydują się na to, „aby hańbili swoje ciała między sobą” (Rz 1,24), w konsekwencji „dlatego sami na sobie ponoszą karę należną za zboczenie” (Rz 1,27). Czy Apostoł, wskazując na ludzi, którzy „uważali, że są mądrzy, a dali się ogłupić” (Rz 1,22), mówi o całej ludzkości en bloc, czy też o konkretnej grupie, która w sposób radykalny i ostentacyjny odrzuciła Boga?

Karę za te moralne dewiacje ludzie często ponoszą już w tym życiu, w swoich ciałach i psychice. Doskonale widać to na przykładzie Koryntu. W tamtejszym kościele, pośród świętych, znajdowali się ludzie o fatalnej przeszłości – dawni rozpustnicy, złodzieje czy współżyją z mężczyznami, o których Paweł pisał wprost, że w tamtym stanie „nie odziedziczą Królestwa Boga”. A jednak dodaje kluczowe słowa: „A takimi właśnie byli niektórzy z was. Ale zostaliście obmyci, uświęceni, usprawiedliwieni w imię Pana Jezusa Chrystusa i przez Ducha naszego Boga” (1 Kor 6,11).

Być może zanim przeżyli opamiętanie, doznawali w swoich ciałach doczesnych skutków Bożego gniewu w postaci chorób lub degradacji społecznej, będących naturalną konsekwencją ich grzechu. Jeśli starożytnemu złodziejowi ucięto rękę w ramach ówczesnego wymiaru sprawiedliwości, to po jego nawróceniu do Boga ta ręka w cudowny sposób nie odrastała – konsekwencja doczesna pozostawała.

Warto w tym kontekście wnikliwie przeanalizować werset z Listu do Rzymian 1,20: „To bowiem, co w Nim niewidzialne, Jego wieczna moc i boskość, są od stworzenia świata widoczne w dziełach, dlatego nie mają nic na swoją obronę”.

Skoro od samego początku istnienia świata, czyli również wtedy, gdy człowiek znalazł się już poza rajskim ogrodem, Boża moc i boskość mogą być przez ludzkość „widzialne dla umysłu przez Jego dzieła” [BT], to oznacza to jedno: Bóg doskonale wie, że ludzki intelekt i sumienie nie zostały doszczętnie i totalnie zresetowane. Człowiek wciąż posiada aparat poznawczy zdolny do zauważenia śladów Stwórcy w otaczającym go świecie.

Fakt, że jako ludzie nie jesteśmy w jednakowym stopniu zdemoralizowani, nie oznacza wcale, iż zbawienia potrzebują wyłącznie ci najgorsi kryminaliści. Na tym świecie nie ma ani jednego człowieka na tyle dobrego, aby mógł obejść się bez Chrystusa jako Jedynej Drogi.

Święty Bóg wymaga bowiem sprawiedliwości doskonałej, porównywalnej wyłącznie z Jego własną świętością. I dokładnie taką doskonałą sprawiedliwość oferuje nam w swoim Synu, Jezusie Chrystusie, który zadeklarował bezkompromisowo: „To dzięki Niemu jesteście w Chrystusie Jezusie, który stał się dla nas mądrością od Boga i sprawiedliwością, i uświęceniem, i odkupieniem, aby, jak napisano, ten, kto się chlubi, chlubił się w Panu” (1 Kor 1,30,31).

Henryk Hukisz

Dożynki przemocy

Czas żniw zawsze weryfikuje prawdę o tym, co zostało włożone w ziemię – żaden rolnik nie spodziewa się przecież pszenicy tam, gdzie zasiał chwasty. Choć w świecie ducha ta zasada jest równie bezwzględna, często żyjemy łudząc się, że konsekwencje naszych zaniedbań w jakiś sposób nas ominą. Zanim jednak spojrzymy na tragiczne żniwa przemocy na ulicach współczesnych miast i w cyfrowym świecie naszych dzieci, warto zatrzymać się nad prostym, lecz niezwykle uniwersalnym prawem duchowym, o którym przypomina nam Pismo Święte..

Na wstępie chcę nawiązać do wydarzenia sprzed 14. lat, gdy w Chicago panowała wręcz świąteczna atmosfera. Jeden z głównych kanałów informacyjnych, ABC 7 News, poinformował, że w uroczystościach dziękczynnych wziął udział sam burmistrz miasta oraz „top cop” – szef policji. W jednym z kościołów najbardziej zaangażowanych w walkę z przestępczością odbyła się specjalna uroczystość. Przyczyną tak uroczystego wydarzenia był fakt, że na ulicach miasta przez pełne 48 godzin nie doszło do żadnej strzelaniny.

Problem przemocy na ulicach Chicago od lat spędza sen z powiek władzom tej ogromnej aglomeracji. Uliczne gangi opanowują coraz większe obszary miasta, przenosząc się również do północnych dzielnic, gdzie dotychczas panował względny spokój. Zaledwie dwie doby bez strzałów rozbudziły nadzieję na odwrócenie tego katastrofalnego pędu do zabijania niewinnych ludzi. Pojawiły się nawet pomysły, aby do najniebezpieczniejszych rejonów miasta wprowadzić wojsko.

Zaskoczyła mnie ogromna pompa, z jaką obwieszczano te dwa spokojne dni w miejscu, gdzie ludzie przywykli już do doniesień o codziennych krwawych porachunkach. Warto zaznaczyć, że wiele organizacji społecznych stara się walczyć z tym zjawiskiem, jednak bez większych rezultatów.

Od wydarzenia, jakim rozpocząłem to rozważanie minęło czternaście lat. Warto i dzisiaj zadać proste i fundamentalne pytanie: skąd bierze się ta przemoc i czym dziś karmią się umysły młodego pokolenia?

Gdy przyjrzymy się codzienności dzieci i młodzieży, odpowiedź staje się jasna. Dawniej źródłem niepożądanych wzorców były głównie gry komputerowe i hollywoodzkie filmy. Dziś to zjawisko przybrało znacznie bardziej agresywną formę. Największym siewcą postaw i emocji stał się internet – ze swoimi nieustannie działającymi algorytmami, mediami społecznościowymi i platformami wideo.

Dziś młodzi ludzie spędzają długie godziny w świecie TikToka, YouTube’a czy Instagrama, gdzie bezmyślne algorytmy bezustannie podsuwają im treści żerujące na najniższych instynktach i silnych, negatywnych emocjach.

W tym cyfrowym szumie hejt oraz cyberprzemoc stały się niemal chlebem powszednim – młodzież z łatwością przyzwyczaja się do słownej agresji, publicznego poniżania rówieśników i niszczenia czyjejś reputacji, byle tylko zdobyć upragnioną popularność i parę wirtualnych „polubień”.

Co gorsza, ogromną widownię gromadzą patostreamerzy i patoinfluencerzy, u których wulgarność, uzależnienia i fizyczna przemoc transmitowane na żywo stają się lekkostrawną rozrywką dla nastolatków, a dla samych twórców – dochodowym biznesem. Obrazu dopełnia promowana na masową skalę kultura tak zwanych freak-fightów, gdzie idolami młodego pokolenia stają się ludzie budujący swój autorytet na agresji, wulgarnym języku i braku jakichkolwiek zasad moralnych. Nawet zwykłe gry w smartfonach uciekają od odpowiedzialności, ucząc dzieci zdobywania przewagi poprzez bezrefleksyjną eliminację przeciwnika i zacierając granicę między ludzkim cierpieniem a wirtualną zabawą.

Jeśli więc przez ekrany telefonów nieustannie zasiewa się w młodocianych sercach zawiść, pogardę i obojętność na zło, to jakich owoców możemy spodziewać się w ich dorosłym życiu?

Jedna z najbardziej niepodważalnych prawd brzmi: „Co człowiek sieje, to będzie zbierać”. Apostoł Paweł, pisząc do wierzących, przypominał o tej prostej duchowej zasadzie: „Nie dajcie się zwodzić, Bóg nie pozwala szydzić z siebie. Co bowiem człowiek posieje, to będzie zbierał” (Ga 6,7). To prawo działa bezwzględnie: „Kto sieje w swoim ciele, jako plon z ciała zbierze zagładę. Kto zaś sieje w Duchu, z Ducha zbierze życie wieczne” (Ga 6,8).

Nie pomoże żadna prewencja, brak dostępu do broni ani uzbrojone oddziały policji na ulicach – czas żniw bezlitośnie ujawni jakość posianego w umysłach ziarna.

Pan Jezus, doskonały znawca ludzkiej natury, mówił: „Poznacie ich po owocach. Czy zbierają z cierni winogrona lub z ostu figi? Każde zdrowe drzewo rodzi dobre owoce, a chore drzewo owoce złe” (Mt 7,16–17). Apostoł Paweł uzupełnił tę myśl, wskazując na stan ludzkiego serca bez Boga: „Nikt nie jest sprawiedliwy, nie jest rozumny, nie szuka Boga, wszyscy zbłądzili, razem stali się nieużyteczni, nikt nie czyni dobra” (Rz 3,10–12).

Żadne socjologiczne programy ani światowe hasła w stylu „All you need is love” nie zmienią ludzkiej natury bez odrodzenia z Ducha Świętego. Żaden człowiek nie jest w stanie o własnych siłach przynieść Bogu dobrego owocu. Dlatego Chrystus powiedział jasno: „Zapewniam, zapewniam cię, jeśli się ktoś nie narodzi z góry, nie może ujrzeć Królestwa Boga” (Jn 3,3). Tu znowu apostoł Paweł śpieszy z wyjaśnieniem, że „Królestwo Boga przecież nie jest pokarmem i napojem, ale sprawiedliwością, pokojem i radością w Duchu Świętym. Ten bowiem, kto w tym służy Chrystusowi, podoba się Bogu i cieszy się uznaniem u ludzi” (Rz 14:17,18). Dlatego uważam, że najbardziej skutecznym programem naprawy społeczeństwa jest oferta złożona przez Chrystusa.

Apostoł Piotr pisał do wierzących: „Skoro oczyściliście swoje dusze przez posłuszeństwo prawdzie, aby nieobłudnie kochać braci, to nieustannie miłujcie jedni drugich czystym sercem, jako odrodzeni nie ze zniszczalnego nasienia, ale z niezniszczalnego, dzięki Słowu Boga, które żyje i trwa” (1 Pt 1,22–23). Bez nowego narodzenia z niezniszczalnego nasienia Słowa Bożego nie da się oczekiwać dobrych zbiorów – zbierzemy tylko to, co zostało wcześniej zasiane w sercach. Apostoł Jan dodał z pełnym przekonaniem: „Każdy, kto się narodził z Boga, nie grzeszy, gdyż pozostaje w nim nasienie Boga i nie może grzeszyć, bo narodził się z Boga” (1 Jn 3,9).

Bez tego Bożego posiewu nie ma możliwości, by w życiu człowieka pojawił się trwały i dobry owoc. Zaraz po optymistycznej wiadomości z Chicago, od której rozpocząłem to rozważanie, stacja podała kolejną informację: od kul w porachunkach gangów zginęła następna osoba, a kilka zostało rannych.

Radość z dwóch dni spokoju okazała się przedwczesna. Dopóki w sercach młodego pokolenia siany jest cyfrowy zgiełk, agresja i bezbożność, dopóty dożynki naszej cywilizacji będą przynosić jedynie smutne i gorzkie plony.

Przemoc, obojętność i moralny chaos nie pojawiają się w cieniu naszej cywilizacji nagle ani bez przyczyny. Są one zawsze konsekwencją powolnego, nieustannego procesu, który odbywa się na naszych oczach – w domach, na ulicach i na ekranach telefonów. Zanim zadamy sobie pytanie, dlaczego dzisiejszy świat staje się coraz bardziej bezwzględny, musimy zapytać o coś znacznie ważniejszego: czym karmione są umysły i serca tych, którzy jutro będą decydować o kształcie naszej rzeczywistości?

Henryk Hukisz

Cena uczniostwa - samodyscyplina

Dyscyplina to dziedzina we współczesnym Kościele niemal całkowicie zapomniana. Ani się jej nie naucza, ani nie stosuje – głównie z obawy przed utratą członków zboru. Jak bardzo potrzebujemy powrotu do biblijnej praktyki stosowania dyscypliny we wspólnocie wierzących, dobrze ilustruje cytat dr. Donalda A. Carsona, wykładowcy Trinity Evangelical Divinity School:

„Mamy skłonność do zmierzania w stronę nieposłuszeństwa i nazywamy to wolnością; trzymamy się przesądów i nazywamy je wiarą. Znajdujemy zadowolenie w braku samokontroli i nazywamy to relaksem; zaniedbujemy modlitwę, uciekając przed legalizmem; odrzucamy Boże wartości i nazywamy to wolnością życia.”

Samo nauczanie jednak na nic się nie zda, jeśli osoby tworzące społeczność nie potrafią stosować dyscypliny wobec samych siebie. Dlatego postanowiłem podjąć temat samodyscypliny.

Chrystus wymaga od każdego wierzącego, aby podporządkował Mu swoje życie. Bez tej uległości nie można być Jego uczniem. Każdy chrześcijanin musi więc dobrowolnie poddać się rygorowi wiary – czyli samodyscyplinie, samokontroli i wyrzeczeniu się siebie. Pan Jezus często do tego nawiązywał w Ewangeliach, a apostoł Paweł rozwinął ten temat w swoich listach.

Samodyscyplina jest bez wątpienia ograniczeniem osobistej wolności na rzecz wspólnego dobra. Jezus powiedział, że musimy wyrzec się siebie ze względu na Niego oraz na Kościół, który jest Jego Ciałem. Prawdziwym uczniem jest ten, kto nie z przymusu, lecz z własnej woli poddaje się dyscyplinie Chrystusowej nauki. Pan powiedział jasno: „Jeśli ktoś chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie swój krzyż i niech Mnie naśladuje” (Mt 16,24).

Samozaparcie wynika z osobistej decyzji. To dobrowolne podporządkowanie się Bożym zasadom – zarówno w życiu prywatnym, jak i we wspólnocie kościelnej. Nie może ono być skutkiem presji otoczenia ani próbą zdobycia uznania i popularności.

Nie sposób mówić o dyscyplinie, dopóki nie określi się jasno reguł i granic, których przekraczać nie wolno. Wyznaczone granice dają poczucie bezpieczeństwa – ludzie w ich obrębie mają określone prawa, ale również i obowiązki. Słowo Boże daje nam precyzyjne zasady, które powinny być nauczane i stosowane w Bożym Kościele.

Aby odnieść sukces w jakiejkolwiek dziedzinie, musimy zaakceptować reguły gry. Każdy muzyk, sportowiec, przedsiębiorca czy kaznodzieja musi znać obowiązujące zasady i skrupulatnie ich przestrzegać. Apostoł Paweł posługuje się obrazem ze świata sportu: „Każdy, kto staje do zawodów, wszystko wytrzymuje: tamci, aby zdobyć zniszczalny wieniec, my zaś niezniszczalny. Ja więc tak biegnę, lecz nie na oślep, walczę na pięści, lecz nie jak ktoś, kto uderza w próżnię, ale opanowuję własne ciało i traktuję jak niewolnika, abym innym głosząc naukę, sam nie został odrzucony” (1 Kor 9,25–27).

Apostoł przyznaje, że sam podlega reżimowi Bożych zasad. Polegają one na powstrzymywaniu tego, co wynika z ludzkich pożądliwości, a utwierdzaniu tego, co pochodzi z Ducha Świętego. Jest to bezpośrednie podporządkowanie własnej woli – woli Bożej. Paweł radzi wierzącym: „Postępujcie według ducha, a nie spełnicie pożądania ciała. Ciało bowiem pożąda na przekór duchowi, duch natomiast przeciwko ciału. A tak są sobie przeciwne, że czynicie to, czego nie chcecie” (Ga 5,16–17).

Samodyscyplina to cecha charakteru pozwalająca na kontrolę własnych pragnień, decyzji i nawyków. Opiera się na wstrzemięźliwości, która jest owocem Ducha Świętego. Gdy chrześcijanin oddaje się pod panowanie Jezusa Chrystusa, owoc ten może się w nim rozwijać i dojrzewać.

Jak jednak kontrolować samego siebie? Według jakich kryteriów i w jaki sposób praktycznie stosować samokontrolę? Najlepszą odpowiedź daje nam Biblia. Paweł pisał do młodego kaznodziei, Tymoteusza: „Dlatego przypominam ci, abyś rozpalił na nowo charyzmat Boży, który jest w tobie przez nałożenie moich rąk. Nie dał nam bowiem Bóg ducha bojaźni, ale mocy i miłości, i rozsądku” (2 Tm 1,6–7).

Apostoł zachęca Tymoteusza, aby dbał o ogień daru Ducha Świętego. Rozniecanie tego ognia powinno być codzienną troską każdego wierzącego. Nie chodzi tu o ponowne zapalanie zgasłego płomienia, lecz o stałe podtrzymywanie jego właściwej temperatury. Letni chrześcijanie, u których ten duchowy ogień przygasł, tracą siłę. Dlatego Biblia wzywa: „nie bądźcie ospali w gorliwości, bądźcie płomiennego ducha” (Rz 12,11).

Kiedyś, gdy domowe ognisko było jedynym źródłem ciepła i umożliwiało przygotowanie posiłków, dbanie o żywy ogień stanowiło podstawowy obowiązek domowników. Zaniedbanie tej reguły groziło chłodem i głodem – powolną śmiercią. Podobnie jest w życiu duchowym: gdy człowiek wierzący przestaje dbać o płomień Ducha, jego chrześcijaństwo zamienia się w pusty, religijny rytuał – rutynowe chodzenie do kościoła, mechaniczne czytanie Biblii i bezduszne odtwarzanie schematów. Taki klimat duchowego życia sprzyja pojawianiu się pokus i upadków wywołanych grzechem.

Dzięki ożywczemu działaniu Ducha Świętego, który zamieszkał w nas w momencie narodzenia się na nowo, możemy żyć wolni od lęku – w miłości i pod stałą kontrolą własnego stanu duchowego.

Samokontrola to także gotowość do poddawania samego siebie sprawdzianom. Pismo Święte wielokrotnie wzywa nas do testowania swojej wiary. Musimy robić to z własnej woli, nakładając na siebie duchowy rygor: „Sami siebie poddawajcie próbie, czy trwacie w wierze. Samych siebie doświadczajcie. Czy nie wiecie o sobie, że Jezus Chrystus jest w was? Chyba, że nie wytrzymaliście próby” (2 Kor 13,5).

Samodyscyplina oznacza ocenianie własnego postępowania w świetle Bożych zasad. Pomaga nam odnaleźć właściwe miejsce w Kościele i wiernie wypełniać powołanie, jakie Bóg nam wyznaczył. Chroni nas również przed przypisywaniem sobie ról czy darów, których nie otrzymaliśmy od Pana, a które chcielibyśmy pełnić jedynie z własnej ambicji. Paweł, pisząc o przemianie umysłu i rozeznawaniu woli Bożej, wzywa do trzeźwej i wstrzemięźliwej samooceny: „Mówię bowiem do każdego z was mocą danej mi łaski, abyście nie myśleli o sobie więcej niż należy, ale myśleli w granicach rozsądku, stosownie do wiary otrzymanej od Boga” (Rz 12,3).

Na tym właśnie polega działanie Bożej łaski – prowadzi nas do wyrzeczeń zgodnych z myślą Chrystusa. Apostoł Paweł tak charakteryzuje tych, którzy stają się godnymi miana Jego uczniów: „Objawiła się bowiem wszystkim ludziom zbawcza łaska Boga, która wychowuje nas, abyśmy odrzucili bezbożność i światowe pożądania, a żyli na tym świecie roztropnie, sprawiedliwie i pobożnie, oczekując spełnienia się błogosławionej nadziei i objawienia się chwały naszego wielkiego Boga i Zbawiciela, Jezusa Chrystusa. On wydał za nas samego siebie, aby nas wykupić z wszelkiej nieprawości i oczyścić dla siebie na własność lud gorliwy w pełnieniu dobrych uczynków” (Tt 2,11–14).

Gdy uświadomimy sobie, jak szybko przemija doczesne życie, łatwiej nam poddać się prowadzeniu Ducha Świętego – bo tylko On potrafi pokazać to, co naprawdę ma wartość w służbie dla Boga.

Henryk Hukisz

Grzech teraźniejszy

Możliwe, że młodsze pokolenie nie kojarzy już jednej z ważniejszych pozycji w klasyce polskiej literatury – powieści Stefana Żeromskiego pt. „Dzieje grzechu”, której lekturę kiedyś musieliśmy zaliczyć w szkole. Od razu jednak zastrzegam: nie będę tutaj omawiać ani dramatu głównej bohaterki, Ewy Pobratymskiej, ani fabuły tej książki. Chciałbym jedynie odnieść się do niewielkiego fragmentu, w którym spowiednik rozmawia z bohaterką o naturze grzechu.

Duchowny, zwracając się do młodej dziewczyny, zachęcał ją do zachowania czystości, aby nie sprofanowała swojego ciała – kielicha, w którym zamieszkuje Duch Święty. Gdy poradził jej, by zamykała oczy na widok grzechu, ta zapytała wprost: „A co to jest grzech?”. Ksiądz odpowiedział wówczas, że grzechem jest po prostu zły czyn popełniony przez człowieka.

Na tym kończy się nasz wątek z Żeromskim. Obawiam się jednak, że do dziś większość ludzi ogranicza pojęcie grzechu wyłącznie do złego postępku. A co na ten temat mówi Biblia – nasze podstawowe źródło wiedzy o nas samych i o życiu? Otóż biblijne ujęcie grzechu sięga znacznie głębiej. Hebrajskie słowo „חָטָא” [chata] oznacza dosłownie: „nie trafić do celu”. To znacznie więcej niż tylko zrobienie czegoś złego. Nie trafić do celu to znaczy mijać się z zamysłem naszego Stwórcy – nie osiągać standardu życia, jaki On dla nas wyznaczył.

Dlaczego właściwe zrozumienie grzechu jest tak kluczowe? Jeśli sprowadzimy go wyłącznie do popełniania złych uczynków, łatwo wpadniemy w pułapkę samousprawiedliwienia – uznamy, że przecież „nic złego nie zrobiliśmy”. Tę złudną opinię o własnej bezgrzeszności najłatwiej buduje się poprzez porównywanie się z innymi, w naszych oczach znacznie gorszymi ludźmi. Prawda jest jednak taka, że to święty Bóg wyznacza standardy moralne, a nie my. Dlatego w zestawieniu z Bożym wzorcem zawsze wypadamy niesatysfakcjonująco.

Nie zamierzam omawiać problemu grzechu w sposób ogólny – nie pozwala na to ramy tego krótkiego rozważania. Jak wskazuje tytuł, chcę skupić się na grzechu, który pojawia się w doczesnym życiu dziecka Bożego. W wieczności ten problem znika raz na zawsze, gdyż tam „nic już nie będzie obłożone klątwą. A w mieście będzie tron Boga i Baranka, i Jego słudzy będą Mu służyć. I będą oglądali Jego oblicze, i Jego imię będą mieli na czołach” (Ap 22,3–4). W naszej obecnej rzeczywistości – zanim przekroczymy próg wieczności – apostoł Jan pod natchnieniem Ducha Świętego napisał wyraźnie: „Jeśli mówimy, że nie mamy grzechu, to sami siebie oszukujemy i nie ma w nas prawdy” (1 Jn 1,8). Słowa te nie są wyrywkowe – Jan poświęca tej kwestii znaczne miejsce w swoim pierwszym liście. W kolejnym wierszu daje nam niezwykle praktyczną wskazówkę, co należy zrobić, gdy uświadomimy sobie obecność grzechu w swoim życiu: „Jeśli wyznajemy nasze grzechy, to Bóg, który jest wierny i sprawiedliwy, odpuści nam grzechy i oczyści nas z wszelkiej nieprawości” (1 Jn 1,9).

Niezaprzeczalną prawdą pozostaje równocześnie werset: „Każdy, kto się narodził z Boga, nie grzeszy, gdyż pozostaje w nim nasienie Boga i nie może grzeszyć, bo narodził się z Boga” (1 Jn 3,9). Czy te słowa stoją w sprzeczności z wcześniej zacytowanym fragmentem? Na pierwszy rzut oka może się tak wydawać, ale w Słowie Bożym nie ma sprzeczności.

Naszą grzeszną przeszłość – wszystkie winy popełnione zanim poznaliśmy Pana i narodziliśmy się na nowo – wziął na siebie Baranek Boży. Apostoł Piotr, cytując proroka Izajasza, przypomina wierzącym, że Chrystus „w swoim ciele poniósł nasze grzechy na drzewo, abyśmy martwi dla grzechu, żyli dla sprawiedliwości. Jego ranami zostaliście uleczeni” (1 Pt 2,24). Również apostoł Paweł, zwłaszcza w Liście do Rzymian, wyjaśnia, co stało się z grzechami tych, którzy zaufali Zbawicielowi: „Jego to Bóg ustanowił narzędziem przebłagania przez wiarę, dzięki Jego krwi, żeby okazać swoją sprawiedliwość przez odpuszczenie grzechów, które zaistniały wcześniej” (Rz 3,25). Doskonała ofiara Chrystusa w pełni zmyła naszą przeszłość.

Przez narodzenie się na nowo staliśmy się uczestnikami Boskiej natury, aby nie trwać w grzechu. Dopóki jednak żyjemy w doczesnym ciele, jego pożądliwości pozostają dla nas realnym zagrożeniem. Apostoł Paweł opisuje w Liście do Galacjan tę codzienną duchową walkę pomiędzy pragnieniami Ducha Świętego a zakusami ciała: „Ciało bowiem pożąda na przekór duchowi, duch natomiast przeciwko ciału. A tak są sobie przeciwne, że czynicie to, czego nie chcecie” (Ga 5,17). Sam apostoł przyznawał, że doświadczał tego wewnętrznego starcia: „Jeśli zaś czynię to, czego nie chcę, już nie ja to robię, ale grzech, który mieszka we mnie” (Rz 7,20). Z kolei apostoł Jakub przedstawia sam mechanizm powstawania grzechu: „Każdy zaś jest doświadczany przez własną pożądliwość, która go pociąga i nęci. Następnie pożądliwość, gdy zaowocuje, rodzi grzech. Grzech zaś, gdy dojrzeje, rodzi śmierć” (Jk 1,14–15). Warto zatrzymać się przy sformułowaniu „gdy grzech dojrzeje”. W Biblii Brzeskiej oddano to sensownie jako: „a grzech będąc dokonany, przynosi śmierć”. Greckie słowo [apotelestheisa] wskazuje na grzech całkowicie ukończony – taki, który osiąga swój ostateczny, niszczycielski cel.

Naturą grzechu jest prowadzenie człowieka ku śmierci. Ten nieunikniony proces został jednak przerwany przez Baranka Bożego na Golgocie, gdy wypowiedział On słowa: „Wykonało się”. W Chrystusie grzech utracił moc zadania nam ostatecznego ciosu. Dlatego apostoł Jan nawołuje wierzących, aby każdy popełniony grzech natychmiast wyznawać Chrystusowi, uniemożliwiając mu wyrządzenie duchowej szkody.

Grzech teraźniejszy w życiu chrześcijanina nie jest nieunikniony, lecz pozostaje możliwy. Nie wynika on z naszej nowej natury, lecz z chwilowej nieuwagi – gdy przestajemy chodzić w Duchu i ulegamy cielesnym pożądliwościom (Ga 5,16). „Teraźniejszy” znaczy w tym kontekście również „chwilowy” – trwa bowiem tylko do momentu wyznania. Nowa natura pcha nas do natychmiastowego oczyszczenia z brudu. Słuchajmy więc czujnie głosu Ducha Świętego, nie zasmucajmy Go i wyznawajmy nasze winy od razu, gdy On nam je ukazuje.

Henryk Hukisz