Granice cierpienia w Biblii

W 2 Liście do Koryntian 1,8 Paweł pisze: „Nie chcemy bowiem, bracia, abyście nie wiedzieli o ucisku, jakiego doznaliśmy w Azji”.

By dobrze zrozumieć, o czym pisze Apostoł, musimy przyjrzeć się greckiemu słowu „θλῖψις” (thlipsis), które nosi bogate pole znaczeniowe. W tym przypadku z pewnością chodzi o cierpienia wywołane prześladowaniami z powodu bezkompromisowego stanowiska, jakie Paweł zajmował podczas głoszenia Ewangelii.

W tekście greckim Nowego Testamentu słowo thlipsis pojawia się 45 razy. Najczęściej używa go apostoł Paweł w Listach do Koryntian — aż 10 razy, z czego aż 9 razy w samym 2 Liście. Pojęcie to najczęściej występuje w znaczeniu „cierpienie”, „ucisk” lub „udręka”. Pan Jezus użył tego określenia w odniesieniu do czasów ostatecznych: „Nastanie bowiem wielki ucisk, jakiego nie było od początku świata aż dotąd, ani nigdy więcej nie będzie” (Mt 24,21).

To samo słowo odnosi się również do doczesnych cierpień i trudności, które spotykają nas w codziennym życiu jako sprawdzian trwałości w wypełnianiu Bożego Słowa. Pan Jezus w przypowieści o działaniu i mocy głoszonego Słowa powiedział o tych, którzy nie są wytrwali: „Nie mają jednak w sobie korzenia i są niestali. Gdy przychodzi ucisk lub prześladowanie z powodu Słowa, zaraz się gorszą” (Mk 4,17).

W Dziejach Apostolskich Łukasz używa tego słowa na określenie stałego elementu życia chrześcijan — nieprzyjaznego stosunku ze strony świata. Gdy Apostołowie odwiedzali nowo powstałe zbory, „umacniali dusze uczniów, zachęcali do wytrwania w wierze, bo przez wiele ucisków trzeba nam wejść do Królestwa Boga” (Dz 14,22).

Mówiąc szczerze, nie wiemy dokładnie, na czym polegał ucisk Pawła, o którym pisze z tak wielką osobistą wrażliwością w 2 Liście do Koryntian. Bibliści toczą na ten temat dyskusje i nie mają pewności co do bezpośredniego źródła tego cierpienia. Łatwo jednak zauważyć, że Paweł miał wręcz niezwykły „dar” do wpadania w tarapaty — gdy służył Panu, cierpienie nieodłącznie mu towarzyszyło. W wersetach 8 i 9 pierwszego rozdziału Apostoł wyjaśnia naturę swoich doświadczeń nieco szerzej: „że bez miary i ponad siły zostaliśmy przygnieceni, tak iż straciliśmy nawet nadzieję na uratowanie życia. Więcej, pogodziliśmy się wewnętrznie z wyrokiem śmierci”.

Jedną z rzeczy, które najmocniej zachwycają w pismach apostoła Pawła, jest jego autentyczność i transparentność. W rzeczywistości 2 List do Koryntian stanowi najbardziej osobiste, pełne wrażliwości świadectwo. Paweł dzieli się w nim głębokim zranieniem, jakiego doznał ze strony wierzących w Koryncie — tej samej wspólnoty, którą sam założył. To on doprowadził Koryntian do wiary w Chrystusa, a następnie przez 18 miesięcy formował ich jako uczniów. Doświadczał zatem cierpień wszelkiego rodzaju — zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych.

Nie sposób pominąć tego szczegółowego bilansu udręk z dalszej części listu: „Mówię jak szalony: Ja jeszcze bardziej! Daleko bardziej przez trudy, daleko bardziej przez więzienia, ponad jakąkolwiek miarę przez chłosty, przez wielokrotne niebezpieczeństwo śmierci. Od Żydów pięciokrotnie otrzymałem czterdzieści razów bez jednego. Trzy razy sieczono mnie rózgami, raz kamienowano, trzykrotnie byłem rozbitkiem, całą dobę spędziłem na głębokim morzu. Byłem w licznych podróżach, w niebezpieczeństwach na rzekach, w niebezpieczeństwach od zbójców, w niebezpieczeństwach od własnego narodu, w niebezpieczeństwach od pogan, w niebezpieczeństwach w mieście, w niebezpieczeństwach na pustyni, w niebezpieczeństwach na morzu, w niebezpieczeństwach od fałszywych braci; w pracy i trudzie, w częstych czuwaniach, w głodzie i pragnieniu, w licznych postach, w zimnie i nagości, a oprócz tego wszystkiego w mojej codziennej udręce z powodu troski o wszystkie Kościoły” (2 Kor 11,23–28).

W cytowanym fragmencie otwierającym list (2 Kor 1,8–9) Paweł wyznaje jednak coś więcej: że próg tego konkretnego cierpienia całkowicie go zdruzgotał. Był przekonany, że nadszedł kres jego życia. Przechodził przez doświadczenia skrajnie bolesne. To niezwykle cenny obraz, ponieważ ukazuje niespotykaną szczerość Apostoła. Paweł pragnie, abyśmy zrozumieli, że doznał ucisku o tak głębokim natężeniu, iż cokolwiek nas spotyka — on już przeszedł tę drogę przed nami.

I tu dochodzimy do kluczowego napięcia teologicznego, z którym często mierzą się wierzący. Wielu chrześcijan powtarza obiegowe sformułowanie, że Bóg nie obciąży nas ponad to, co jesteśmy w stanie znieść. Powołują się przy tym na słowa Apostoła z 1 Listu do Koryntian (10,11–13): „To jednak przyszło na nich jako przykład, a zostało spisane dla pouczenia nas, których dosięga kres czasów. Tak więc każdy, kto myśli, że stoi, niech uważa, aby nie upadł. Nie nawiedziła was żadna inna pokusa niż ludzka. Bóg zaś jest wierny i nie pozwoli kusić was ponad to, co możecie znieść, ale wraz z pokusą da sposób wyjścia tak, abyście mogli wytrwać”.

Ten wyznaczony przez Boga próg — o którym pisze Paweł w kontekście prób moralnych — jest nieprzekraczalny. Bóg zawsze czuwa nad granicami ludzkiej wytrzymałości w obliczu grzechu. Jednakowoż pod względem egzegetycznym musimy zauważyć, że ten fragment dotyczy pokuszenia („πειρασμὸς” [peirasmos]), a nie bezwzględnego, miażdżącego cierpienia czy ucisku, o którym Apostoł opowiada w 2 Liście do Koryntian.

W 2 Kor 1,8–9 Paweł stawia nas twarzą w twarz z bolesną rzeczywistością - on sam doświadczył cierpień graniczących ze śmiercią, które całkowicie przerastały jego ludzkie siły. Cierpienie, które staje się naszym udziałem, może nas fizycznie lub psychicznie złamać. Paweł wskazuje jednak na wyższy cel takiego doświadczenia: „Lecz to się stało po to, abyśmy nie ufali samym sobie, ale Bogu, który wskrzesza umarłych” (2 Kor 1,9).

Apostoł pragnie, abyśmy pojęli, że jego cierpienie nie było bezsensowne — miało prowadzić do całkowitego zaufania Jezusowi Chrystusowi i Jego mocy zmartwychwstania. Miało zamanifestować jego bezwzględną zależność od mocy Bożej. Ostatecznie cierpienie skierowało wzrok Pawła na Chrystusa i Jego potęgę.

W tym kontekście niezwykle trafne staje się przypomnienie obietnicy, którą zmartwychwstały Chrystus pozostawił swoim uczniom: „Idąc więc, czyńcie uczniami wszystkie narody, chrzcząc je w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, nauczając je zachowywać wszystko, co wam nakazałem. A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni aż do końca świata” (Mt 28,19–20).

Z drugiej strony, zapowiadając los Piotra — temu, któremu powierzył kluczową rolę w inauguracji Kościoła — Chrystus powiedział: „Gdy jednak się zestarzejesz, wyciągniesz swoje ręce i ktoś inny cię przepasze i poprowadzi, dokąd nie chcesz. To zaś powiedział, aby zaznaczyć, jaką śmiercią uwielbi Boga” (Jn 21,18–19). W tym przypadku plan Boży nie przewidywał doczesnego uwolnienia od śmiertelnego ucisku.

Apostoł Paweł, będąc gotowy również na to ostateczne rozwiązanie, wskazuje na główny sens, do którego prowadzi nawet najcięższe cierpienie: „Więcej, pogodziliśmy się wewnętrznie z wyrokiem śmierci, tak że przestaliśmy ufać sami sobie, a zaufaliśmy Bogu, Temu, który wskrzesza umarłych” (2 Kor 1,9).

Choć więc prawdą jest, że w wymiarze ziemskim przychodzi nam zmierzyć się z cierpieniem przerastającym nasze naturalne siły, to nigdy nie doświadczymy ucisku, który przerastałby możliwości Boga. Ten próg, choć dla ludzkiej słabości bywa druzgocący, w planie Bożym ma nas uwolnić od złudzenia samowystarczalności. Bóg jest w stanie i z pewnością wyzwoli nas z każdego ucisku — czy to w wymiarze doczesnym, czy w ostatecznej rzeczywistości wieku przyszłego.

Niezwykle aktualne pozostają tu słowa postawy trzech młodzieńców z Księgi Daniela: „Jeżeli nasz Bóg, któremu służymy, jest w stanie nas wybawić z rozpalonego pieca, to może nas wybawić również z twej ręki, królu! Jeżeli zaś nie, to wiedz, królu, że i tak nie będziemy służyć twemu bogu ani oddawać pokłonu złotemu posągowi, który wzniosłeś” (Dn 3,17–18).

Możemy więc w pełni zaufać Bogu i Panu Jezusowi Chrystusowi, że będą nam towarzyszyć we wszystkich próbach. Nie cierpimy jednak w samotności. Dobra Nowina przypomina nam, że mamy braci i siostry w Chrystusie, którzy wspierają nas modlitewnie.

Paweł dodaje: „przy waszym współudziale poprzez modlitwę za nas, aby łaska, którą otrzymaliśmy dzięki wielu, stała się dla wielu powodem dziękczynienia za nas” (2 Kor 1,11). W samym środku cierpienia potrzebujemy modlitwy innych wierzących. Potrzebujemy — jeśli można użyć tej metafory — „tarczy modlitewnej”. Potrzebujemy braci i sióstr, którzy staną u naszego boku, pomogą dźwigać brzemiona i będą szli z nami przez mroczne doliny.

O taką właśnie tarczę prosił Paweł w końcowych słowach Listu do Efezjan: „Wszelką modlitwą i błaganiem módlcie się w każdym czasie w Duchu i w Nim czuwajcie wytrwale, błagając za wszystkich świętych i za mnie, aby zostało mi dane słowo, abym, gdy zacznę mówić, otwarcie oznajmił tajemnicę Ewangelii, dla której sprawuję poselstwo w łańcuchach, abym głosił ją otwarcie tak, jak należy o niej mówić” (Ef 6,18–20).

Paweł wyraźnie zaznacza, że Bóg dopuszcza w naszym życiu uciski przekraczające nasze własne siły, ale robi to po to, aby zwrócić nas ku Sobie — byśmy zaufali Temu, który wzbudza umarłych. Przypomina nam zarazem, że choć ten ciężar może przerosnąć nas, nigdy nie przerośnie Boga. Dlatego w każdej próbie nieustannie potrzebujemy mocy Pana Jezusa Chrystusa, miłości Boga Ojca oraz realnego wsparcia wspólnoty braci i sióstr trwających przy nas w modlitwie.

Henryk Hukisz

O próżni i Bożej miłości

Proszę nie mylić próżni z próżniactwem. W potocznym rozumieniu próżnia to po prostu pusta przestrzeń. W ujęciu technicznym oznacza natomiast całkowity brak cząsteczek materialnych. Aby w warunkach laboratoryjnych uzyskać wysoką próżnię, stosuje się specjalne komory, z których wypompowuje się powietrze do wymaganego poziomu, by dopiero wtedy wprowadzić do środka badaną próbkę.

Pracując przed laty w serwisie aparatury kontrolno-pomiarowej, miałem do czynienia z komorami, które wymagały uzyskania ekstremalnie wysokiej próżni (UHV) – rzędu 10^-12 hPa. Dla porównania: ciśnienie atmosferyczne, w którym żyjemy na co dzień, wynosi około 1013 hPa, a w przestrzeni kosmicznej panuje próżnia rzędu około 10^-14 hPa. W próżni absolutnej, czyli doskonałej, ciśnienie spada do zera, co oznacza, że nie ma tam ani jednej, najmniejszej cząsteczki.

Najczęstszym problemem, z jakim mierzyłem się w serwisie, była nieszczelność. Zużyte uszczelki czy stary olej próżniowy powodowały spadek parametrów, ponieważ podciśnienie wewnątrz komory bezlitośnie zasysało cząsteczki z otoczenia. Można więc powiedzieć, że natura nie znosi próżni – również tej technicznej.

Skupmy się jednak na naszym sercu, a nie na laboratoryjnej aparaturze. Choć posłużę się analogią komory próżniowej, zależy mi na pokazaniu czegoś o wiele ważniejszego: jak istotne jest osiągnięcie właściwego stanu w naszym wnętrzu, aby doświadczyć pełni Bożego błogosławieństwa. Pan Jezus już na samym początku nauczania stwierdził: „Błogosławieni czystego serca, bo oni zobaczą Boga” (Mt 5,8). Widzimy, jak istotne jest uzyskanie właściwego stanu serca, aby doświadczyć Bożej łaski. Nie chodzi jednak o nasze serce mięsiste, lecz duchowe – to, które jest zdolne kochać Bożą miłością.

Gdy niepokoi nas stan zdrowia – zwłaszcza serca – od razu udajemy się do specjalisty. Lekarz pierwszego kontaktu kieruje nas od razu do kardiologa, a ten na zaawansowane badania, takie jak tomografia czy rezonans magnetyczny. To kosztowna i skomplikowana aparatura, niedostępna na każdym kroku. A jak postępujemy w przypadku, gdy chodzi o zbadanie stanu naszego duchowego wnętrza?

W przypadku serca duchowego – tego, o którym Pismo Święte mówi, że „Pan patrzy na serce” (1 Sm 16,7) – sprawa wygląda inaczej. Nie musimy szukać specjalistycznych przychodni ani skomplikowanej aparatury. Pan Jezus, którego „oczy jak płomień ognia” (Ap 1,14) bezbłędnie przenikają naszą najgłębszą intymność, widzą dokładnie, czym jest ona wypełniona. Ewangeliści zostawili nam szokujący „elektrokardiogram” ludzkiej natury: „Z wnętrza bowiem, z serca ludzkiego pochodzą złe myśli, rozpusty, kradzieże, zabójstwa, cudzołóstwa, chciwość, przewrotność, podstęp, wyuzdanie, zazdrość, obelżywości, pycha, głupota. Całe to zło z wnętrza pochodzi i czyni człowieka nieczystym” (Mk 7,21–23).

Przerażające? Zdecydowanie tak.

Często spotykamy pogląd, że chrześcijaństwo polega na „doklejeniu” Boga, Chrystusa i odrobiny pobożności do swojego dotychczasowego życia. To tak, jakby zawiesić na piersi święty medalik, podczas gdy wewnątrz bije serce wciąż kierowane starymi nawykami i egoizmem. Tymczasem Chrystus nie jest dodatkiem do starego życia – On daje życie całkowicie nowe. Najlepiej ujął to apostoł Paweł: „Jeżeli więc ktoś pozostaje w Chrystusie, jest nowym stworzeniem. To, co dawne, przeminęło, a oto wszystko stało się nowe” (2 Kor 5,17).

To „stare” – cała ciemność ukazana na „elektrokardiogramie” starego życia, o której mówił Jezus – musi zostać wyssane przez najdoskonalszą „pompę próżniową”. A jest nią z pewnością miłość do Boga. Gdzie i jak ją pozyskać? Sam Chrystus – doskonały Znawca naszych serc – wskazując na własne doświadczenie, powiedział: „Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Trwajcie w miłości mojej!” (Jn 15,9). Kiedy zostaniemy już napełnieni prawdziwą miłością do naszego Ojca, to z pewnością w naszym sercu zabraknie miejsca na cokolwiek innego. Bo jak przypomina apostoł Jan: „Nie miłujcie świata ani tego, co jest na świecie! Jeśli ktoś miłuje świat, nie ma w nim miłości Ojca” (1 Jn 2,15). Albo świat, albo Bóg – tu nie ma półśrodków.

Brak Bożej miłości w naszym sercu najczęściej powodowany jest brakiem duchowej próżni w komorze naszego serca – takiej, która rodzi autentyczny głód Bożych treści. Tutaj znów odwołujemy się do początków nauczania Pana Jezusa: „Błogosławieni, którzy łakną i pragną sprawiedliwości, albowiem oni będą nasyceni” (Mt 5,6). Natomiast apostoł Paweł wzywa nas: „pozwólcie się napełniać Duchem” (Ef 5,18). Nigdy jednak nie doświadczymy tej pełni, jeśli nasze wnętrze będzie wciąż zagracone sprawami tego świata i rzeczami przemijającymi. Musimy ciągle pamiętać, że „świat zaś przemija a z nim jego pożądliwość; kto zaś wypełnia wolę Bożą, trwa na wieki” (1 Jn 2,17).

Na szczęście Jezus nie tylko ukazuje rzeczywisty stan naszych serc. Jako dobry Lekarz wystawia nam precyzyjną receptę. Jeśli pragniemy pozbyć się tego, co naturalnie nas wypełnia, musimy posłuchać Jego słów: „Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje. Bo kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swoje życie z mego powodu, znajdzie je” (Mt 16,24–25).

Rachunek jest prosty i bezwzględny. Musimy postawić sobie jedno fundamentalne pytanie: „Cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł?” (Mt 16,26). Natomiast apostoł Jakub pisze wprost: „Czy nie wiecie, że przyjaźń ze światem jest nieprzyjaźnią z Bogiem? Kto więc chciałby być przyjacielem świata, staje się nieprzyjacielem Boga” (Jk 4,4).

W zakończeniu tego rozważania musimy jeszcze raz powrócić do początków nauczania Pana Jezusa: „Nikt nie może dwom panom służyć. Bo albo jednego będzie nienawidził, a drugiego miłował; albo z jednym będzie trzymał, a drugim wzgardzi” (Mt 6,24).

Wybór należy do nas.

Henryk Hukisz

Zaufać prawdzie

W naszym relatywnym odbiorze rzeczywistości przyzwyczailiśmy się do stopniowania prawdy. Mówimy o „pełnej prawdzie”, „swojej własnej”, „ogólnie przyjętej” albo po prostu o „półprawdzie”. To czysty absurd.

Czytając Biblię, musimy uznać tylko jedną Prawdę – Bożą, ponieważ to On sam jest Prawdą. Dwa tysiące lat temu przyszła ona do nas jako Słowo, które „stało się ciałem i zamieszkało wśród nas pełne łaski i prawdy. Ujrzeliśmy Jego chwałę, chwałę jako Jednorodzonego od Ojca” (Jn 1:14). Ta jedyna Prawda jest radykalna i ostra jak obosieczny miecz. Tnie skutecznie, bo „żywe jest bowiem Słowo Boga i skuteczne, ostrzejsze niż wszelki miecz obosieczny, przenikające aż do rozdzielenia duszy i ducha, stawów i szpiku, zdolne osądzić myśli i zamiary serca. Żadne stworzenie nie ukryje się przed Nim, bo wszystko jest odkryte i jawne przed oczami Tego, któremu musimy zdać sprawę” (Hbr 4:12-13).

Obserwujemy dziś społeczeństwo głęboko spolaryzowane politycznie, w którym kompromis bywa postrzegany nie jako mądrość, lecz jako słabość lub zdrada własnych wartości. Okopani po dwóch stronach barykady ludzie oczekują od drugich elastyczności i łagodzenia stanowisk, sami nie ustępując ani na krok. W takim klimacie pojęcie „umiarkowania” staje się często jedynie wygodnym narzędziem retorycznym – sposobem na rozmycie odpowiedzialności i uniknięcie jednoznacznych rozstrzygnięć.

Co wspólnego z naszym życiem chrześcijańskim ma nawiązanie do sporu politycznego? Bardzo wiele. Często zachowujemy się wobec Boga i Jego jedynej, niezmiennej Prawdy w podobny sposób – próbując zająć stanowisko „umiarkowane”. Nierzadko słyszy się opinię, że Bóg Starego Testamentu był surowszy, bo wymagał przestrzegania Prawa co do „joty i kreski”, natomiast Bóg Nowego Testamentu jest bardziej pobłażliwy dla naszych grzechów, bo kieruje się miłością, a nie Prawem. Przyjmując takie zrozumienie, można by wręcz oczekiwać, że skoro Chrystus umarł za nasze grzechy, Bóg zastosuje wobec nas jakąś „prawdą umiarkowaną” wobec Swojej świętości. Czyżby?

Bóg nie zmienił się ani trochę, gdyż w Nim „nie ma zmiany ani cienia zmienności” (Jk 1:17). Pisałem o tym zresztą przed laty w rozważaniach „Starodawne ścieżki” i „Bóg Starodawny”. Jego Prawda pozostaje niezmiennie radykalna i bezkompromisowa w działaniu wobec każdego, kto ją przyjmuje. Znamy przysłowie, że „prawda w oczy kole” – i właśnie dlatego tak wielu ludzi unika jej jak ognia.

Jeśli chodzi o Bożą pobłażliwość, apostoł Paweł wyjaśnia to jednoznacznie: „Nie zważając przeto na czasy nieświadomości, Bóg wzywa teraz wszędzie i wszystkich ludzi, aby się nawracali, gdyż wyznaczył dzień, w którym sprawiedliwie będzie sądzić świat przez Człowieka, którego na to przeznaczył, po uwierzytelnieniu wobec wszystkich przez wskrzeszenie Go z martwych” (Dz 17:30-31). Wynika z tego jasno, że Bóg rozlicza i będzie rozliczał ludzi z posłuszeństwa Jego Prawdzie. Gdy Żydzi oskarżali Jezusa o to, że „Boga nazywał swoim Ojcem, czyniąc siebie równym Bogu” (Jn 5:18), Chrystus oświadczył, że „Ojciec też nikogo nie sądzi, ale cały sąd dał Synowi” (w. 22).

Sąd Jezusa Chrystusa rozpoczął się wraz z Jego przyjściem: „Sąd zaś polega na tym, że światłość przyszła na świat, lecz ludzie bardziej umiłowali ciemność niż światłość, ponieważ złe były ich uczynki. Każdy bowiem, kto źle czyni, nienawidzi światłości i jej unika, aby jego czyny nie zostały ujawnione” (Jn 3:19-20). Boża światłość jest niezmienna od wieków. Dziś, gdy „światłość prawdziwa, która oświeca każdego człowieka, gdy na świat przychodzi” (Jn 1:9), każdy ma możliwość zobaczenia swoich czynów w świetle odwiecznej Prawdy. Nic dziwnego, że ci, którzy wolą ukrywać swoje uczynki, znienawidzili to światło.

Apostoł Piotr pod koniec swojego życia napisał do tych, „którzy dzięki sprawiedliwości Boga naszego i Zbawiciela Jezusa Chrystusa otrzymali wiarę tak samo godną, jak i nasza” (2 Ptr 1:1), że w dniu sądu ostatecznego „żywioły zaś zostaną zniszczone w ogniu” (2 Ptr 3:10). Widząc nieuchronność tego gniewu, Piotr stawia nam poruszające pytanie: „to jacy wy powinniście być w świętym postępowaniu i pobożności” (w. 11)?

Pewnego razu do Jezusa przyszedł młody człowiek z pytaniem: „Nauczycielu, co dobrego powinienem uczynić, aby osiągnąć życie wieczne?” (Mat. 19:16). Jezus przypomniał mu o konieczności przestrzegania przykazań, które są wyrazem jedynej Bożej Prawdy i wymogiem Jego świętości i sprawiedliwości. Młodzieniec odszedł jednak smutny – nie chciał pójść za Chrystusem „na całość”. Widząc to, uczniowie zapytali z konsternacją: „Kto więc może być zbawiony?” (w. 25). Odpowiedź Chrystusa wyjaśnia wszystko: „Dla ludzi jest to niemożliwe, dla Boga zaś wszystko jest możliwe” (w. 26).

Apostoł Paweł podsumował tę myśl w jednym krótkim zdaniu: „Zapłatą bowiem za grzech jest śmierć, a darem łaski Boga życie wieczne w Chrystusie Jezusie, naszym Panu” (Rz 6:23). Tylko z łaski możemy otrzymać przebaczenie grzechów, za które umarł Chrystus – po to, by już teraz żyć zgodnie z odwieczną i niezmienną Bożą Prawdą.

To jedyna droga przyjęcia daru zbawienia. Dlatego Paweł apeluje: „abyście nie przyjmowali na próżno łaski Bożej” (2 Kor 6:1). Oznacza to jedno: Bożej Prawdy nie wolno traktować w sposób umiarkowany. Prawda jest albo w pełni Prawdą – albo nie ma jej wcale.

Henryk Hukisz

Wytapianie żużlu

 Każda księga biblijna ma swój unikalny charakter, który odnosi się do dzieła Syna Bożego, Jezusa Chrystusa – zapowiadanego od wieków Mesjasza, który dokonał odkupienia człowieka z przekleństwa grzechu.

Księga proroka Izajasza bywa często nazywana „Ewangelią Starego Testamentu”, głównie ze względu na jej 53. rozdział. Choć jest to rozdział niezwykle zwięzły, jego treść charakteryzuje się taką głębią i precyzją, że nie sposób nie dostrzec w nim cierpiącego Sługi, Baranka Bożego: „Lecz on został przebity za nasze grzechy, zmiażdżony za nasze winy. Dla naszego dobra przyjął chłostę, dzięki jego ranom doznaliśmy uzdrowienia” (Iz 53,5).

Inny werset z tej księgi, do którego bardzo chętnie odwołują się ewangeliści, znajduje się na samym jej początku. Bóg wzywa na rozprawę ludzi, którzy „Opuścili PANA, wzgardzili Świętym Izraela, oddalili się do innego” (Iz 1,4) – wzywa ich po to, by prawować się z nimi, czyli postawić człowieka w prawdzie o nim samym: zgubionego w grzechach i buncie. Jednak zamiast wyrzutów i wyroku osądzającego, Bóg w swojej ogromnej miłości zapowiada: „Chodźcie, rozsądźmy!  – mówi Pan: Choćby wasze grzechy były jak szkarłat, to staną się białe jak śnieg, choćby były czerwone jak purpura, to staną się jak wełna” (Iz 1,18). Czy może istnieć coś bardziej radosnego i zachęcającego do przyjęcia tak wspaniałego daru łaski?

Księga Izajasza zawiera jednak znacznie więcej niż tylko te powszechnie znane fragmenty. Kryje w sobie wiele innych cennych wskazówek dotyczących Bożego planu zbawienia i prowadzenia nas do wiecznej chwały. Warto uważnie czytać całe Pismo Święte, gdyż wszystko, co zostało w nim spisane, pochodzi z natchnienia samego Boga i jest „pożyteczne do nauczania, przekonywania, upominania, do wychowywania w sprawiedliwości, aby człowiek Boży był doskonały, przygotowany do czynienia wszelkiego dobra” (2 Tm 3,16–17).

W tym rozważaniu chciałbym zwrócić naszą uwagę na jeden szczególny werset z Księgi Izajasza. Zapamiętałem go już na samym początku mojej drogi z Chrystusem, kiedy osobiście przyjąłem dar zbawienia i zacząłem poznawać, na czym polega życie w naśladowaniu mojego Pana. W owym czasie – a były to lata 60. ubiegłego wieku – nie korzystano jeszcze powszechnie ze współczesnego przekładu Biblii Warszawskiej. Musiałem więc mierzyć się ze zrozumieniem staropolskich i trudnych wyrażeń, którymi naszpikowany był tekst Biblii Gdańskiej. Wtedy właśnie głęboko w moje serce zapadł werset: „I obrócę rękę moję na cię, a wypalę aż do czysta zużelicę twoję, i odpędzę wszystkę cenę twoję” (Iz 1,25 BG).

Aby lepiej zrozumieć ten przekaz, warto sięgnąć po nowsze tłumaczenia. W Biblii Ekumenicznej, którą lubię najbardziej i polecam innym, czytamy: „Wyciągnę rękę przeciw tobie, jak ług oczyszczę twój żużel, usunę z niego wszelki ołów”, natomiast Biblia Warszawsko-Praska oddaje ten sens następująco: „I skieruję przeciw tobie mą rękę, i roztopię cię jak złom w płomieniach i oddzielę od ciebie ołów”.

Zamiast szczegółowej analizy egzegetycznej chciałbym skupić się na procesie uświęcenia, jakiemu każdy z nas podlega w trakcie całego swojego życia. Stąd też tytuł tego rozważania: „Wytapianie żużlu” (czy też dawnej „żużelicy”) – zwrot ten wyjątkowo trafnie obrazuje duchowe oczyszczenie.

Obraz oczyszczania metalu ze szkodliwych przymieszek najłatwiej odnaleźć w warsztacie złotnika. Rzemieślnik umieszcza cenny kruszec w tyglu, stawia go nad płomieniem i cierpliwie czeka, aż metal przejdzie w stan płynny. Wtedy na powierzchni wypływają różnorodne zanieczyszczenia, które łatwo można zebrać i odrzucić. Im wyższa temperatura, tym skuteczniej brud oddziela się od szlachetnego materiału. Dokładnie o tym pisał prorok, wskazując na niezbędny proces, jakiemu Bóg poddaje człowieka, którego grzech zbielał jak śnieg.

Kiedy słuchamy ewangelizacyjnych przesłań, uwaga skupia się najczęściej na cytowanym wcześniej wersecie 18. Jednak pełna prawda o całkowitym oczyszczeniu, które jest niezbędne, by móc wejść do domu chwały Ojca, obejmuje również ten proces pełen ognia. Na tym właśnie polega nasze chodzenie w nowym życiu – rozpoczętym w momencie ponownego narodzenia. Apostoł Paweł, gdy poddał się prowadzeniu Ducha Świętego i miał pewność, że krew Baranka Bożego doskonale odkupiła go z wszelkiej winy, szczerym sercem wyznał: „Wiem przecież, że we mnie, to jest w moim ciele, nie mieszka dobro, bo chociaż pragnienie dobra znajduje się we mnie, to wykonania brak. Nie czynię bowiem dobra, którego chcę, ale dokonuję zła, którego nie chcę” (Rz 7,18–19). Dlatego bez uciekania od prawdy nazwał samego siebie: „Jak udręczonym jestem człowiekiem! Kto mnie uwolni z ciała podległego tej śmierci?” (w. 24), by zaraz dodać pełne nadziei słowa: „Dzięki niech będą Bogu przez Jezusa Chrystusa, naszego Pana” (w. 25).  

Zaraz po tym wyznaniu Paweł napisał jeden z najbardziej duchowych rozdziałów we wszystkich swoich listach. Wyjaśnia w nim, że skoro Chrystus oddał za nas życie i „z powodu grzechu potępił grzech w ciele” (Rz 8,3), a my, jeśli pragniemy naprawdę żyć, powinniśmy „przy pomocy Ducha uśmiercać uczynki ciała” (w. 13). Choć dziś „mamy pierwsze plony Ducha” (w. 23), On ma moc przejąć całkowitą kontrolę nad naszym uświęceniem, ponieważ „nie powołał nas przecież Bóg do nieczystości, ale do świętości” (1 Tes 4,7). Apostoł Paweł ujął tę prawdę niezwykle prosto: „wybrał was Bóg jako pierwszy owoc dla zbawienia przez uświęcające działanie Ducha i wiarę w prawdę” (2 Tes 2,13).

Bóg nierzadko wrzuca nas do „pieca doświadczeń”, w którym temperatura rośnie właśnie po to, aby wszelka nieczystość, wszelka szkodliwa przymieszka czy skaza zostały oddzielone i odrzucone – tak, aby pozostało wyłącznie to, co prawdziwie przynosi Mu chwałę. Proces ten jest dowodem miłości naszego Ojca, który czyni to „dla naszego dobra, abyśmy mieli udział w Jego świętości” (Hbr 12,10).

Gdy dochodzi do sytuacji, w której osiągamy niemal „temperaturę wrzenia” – kiedy ulegniemy złości i wypłynie z nas to, co w normalnych warunkach pozostaje uśpione na dnie serca – ujawnia się to, co jeszcze w nas drzemie. Właśnie wtedy Duch Święty prowadzi w nas głęboką operację oczyszczenia. Proces ten będzie trwał tak długo, „aż wszyscy dojdziemy do jedności wiary i poznania Syna Bożego, do człowieka doskonałego, do miary dojrzałości wynikającej z pełni Chrystusa” (Ef 4,13), gdzie biblijne sformułowanie „doskonałość człowieka” oznacza po prostu pełną, dojrzałą dorosłość duchową.

Tak jak każdy owoc potrzebuje czasu i odpowiednich warunków, by osiągnąć pełnię dojrzałości, tak i my jesteśmy poddawani próbom, które uszlachetniają nas i prowadzą do pełni świętości Ojca – „Zostało przecież napisane: Świętymi bądźcie, bo Ja jestem święty” (1 Ptr 1,16).

Henryk Hukisz

Między mądrością a pychą

Masz pełną wolność w wyborze grzechu, ale tracisz jakąkolwiek wolność w wyborze jego konsekwencji.

W Biblii znajdujemy bardzo pouczającą historię z początków Izraela, gdy umarł Salomon i władzę po nim objął jego syn Roboam.  

„Wówczas król Roboam poradził się starszyzny, która służyła Salomonowi, jego ojcu, gdy jeszcze żył, i zapytał: Co mi radzicie odpowiedzieć temu ludowi? Oni zaś mu powiedzieli: Jeśli dzisiaj staniesz się sługą tego ludu, będziesz im służył i zwrócisz się do nich, przemawiając do nich łagodnymi słowami, to będą ci służyć po wszystkie dni. Lecz on odrzucił radę, której mu udzieliła starszyzna i poradził się młodzieńców, którzy z nim wyrośli i stanowili jego otoczenie” (1 Krl 12,6-8).  

Kiedy patrzymy na losy biblijnego króla Roboama, przed naszymi oczami staje obraz człowieka, który trzymał w rękach klucze do wielkiego królestwa, a jednak pozwolił, by przemknęły mu one przez palce. Często myślimy o nim jako o odległej postaci z kart Starego Testamentu, zapominając, że dramat, który rozegrał się w jego sercu, może rozgrywać się codziennie w życiu każdego z nas. To dramat wyboru między mądrością a pychą, między cichym głosem doświadczenia a krzykliwym chórem tych, którzy chcą przypodobać się naszym własnym ambicjom.

Roboam stanął na rozdrożu, mając po jednej stronie potęgę zbudowaną przez Dawida i Salomona, po drugiej natomiast, stał zmęczony i udręczony lud, który prosił jedynie o odrobinę miłosierdzia i ulgi. I w tym kluczowym momencie, zamiast zgiąć kolana przed Bogiem i podobnie jak jego ojciec szukać rady u tych, którzy mieli ogromne doświadczenie w rządzeniu państwem, młody król zwrócił się ku swoim rówieśnikom – ku przyjaciołom, z którymi dzielił beztroskie lata młodości i komfortu, jaki zapewniało mu otoczenie królewskiego pałacu.

Jakże bliska jest nam ta postawa, jakże boleśnie ludzka! Roboam odrzucił starców, bo ich słowa były trudne, wymagały pokory, zaparcia się siebie i postawienia bliźniego ponad własne „ja”. Starszyzna mówiła mu: służ, a będą ci służyć. To ewangeliczna prawda, jakiej nauczał Jezus: „Kto by chciał stać się wielkim między wami, niech będzie waszym sługą” (Mt 20, 26).

Prawdziwa wielkość rodzi się ze służby. Chrystus nie tylko tego nauczał, lecz zostawił nam przykład, gdy jako Nauczyciel i Pan wstał od stołu, przepasał się ręcznikiem i zaczął umywać brudne nogi swoim uczniom – czynność, którą w tamtych czasach wykonywali wyłącznie najniżsi słudzy lub niewolnicy. A na koniec powiedział: „Dałem wam bowiem przykład, abyście i wy tak czynili, jak Ja wam uczyniłem” (Jn 13, 1–15).

Jednak młode serce Roboama, podsycane podszeptami rówieśników, zapragnęło pokazu siły. Koledzy z lat dziecięcych, którzy nie znali trudu życia, a jedynie wygody królewskich pałaców, wlewali w jego uszy truciznę pychy, mówiąc, by pokazał, kto tu rządzi. Przekonali go, że ustępstwo to słabość, a twarda ręka to jedyny dowód autorytetu. Uległ im, bo ich głos brzmiał znajomo, komfortowo i łechtał jego ego. Odpowiedział ludowi: „a ja będę was karał biczami kolczastymi” (1 Krl 12,11). W tym samym momencie jego królestwo pękło na pół, niczym naczynie gliniane, które wypadło z ręki.

Ta starożytna lekcja bije na alarm szczególnie dzisiaj, gdy ta sama toksyczna rada rówieśników nie przychodzi już tylko z ust kilku przychylnych nam kolegów, ale zalewa nas milionami głosów z ekranów smartfonów. Czym są dzisiejsze algorytmy mediów społecznościowych, jeśli nie cyfrowym gabinetem doradców Roboama? Współczesna presja rówieśnicza ukryta w lajkach, komentarzach i trendach na FB czy Instagramie krzyczy do nas każdego dnia: „Musisz zaimponować!”, „Musisz pokazać swój potencjał!”, „Nie daj sobie napluć w twarz!”.

Młodzi, i nie tylko młodzi ludzie, poddawani są nieustannej presji tłumu, który nie bierze żadnej odpowiedzialności za ich życie. Wirtualne „echo-komory” utwierdzają nas w naszych najgorszych instynktach. Ileż to razy w pogoni za akceptacją cybernetycznych rówieśników niszczymy swoje zdrowie, relacje z rodzicami, a nawet poczucie własnej wartości? Gotowi jesteśmy poświęcić nasze wartości dla poklasku ludzi, którzy za chwilę znikną, gdy tylko zmieni się trend algorytmów.

Biblia na wielu stronach pokazuje, jak tragiczny w skutkach bywa ten ślepy pęd za głosem otoczenia. Spójrzmy na Amnona, innego syna Dawida, który zapłonął złą namiętnością. Nie szukał rady u Boga, ale posłuchał swojego sprytnego przyjaciela Jonadaba. Ten chytry plan młodego przyjaciela doprowadził do hańby, rodzinnej tragedii i wreszcie do śmierci samego Amnona.

Przypomnijmy sobie Heroda Antypasa – człowieka, który rzekomo szanował Jana Chrzciciela. A jednak pod wpływem namowy i presji współbiesiadników, rówieśników zebranych na uczcie, wydał wyrok śmierci na proroka, bojąc się utraty twarzy przed ludźmi siedzącymi przy stole. Podobnie jak król Saul, pierwszy władca Izraela, stracił Boże błogosławieństwo, bo jak sam wyznał: „Zgrzeszyłem. Przekroczyłem rozkaz PANA i twoje słowa, ponieważ bałem się ludu i posłuchałem jego głosu” (1 Sm 15, 24).

Zastanówmy się dzisiaj, w tym cichym zamyśleniu, kogo my dopuszczamy do głosu w naszych życiowych decyzjach. Kto doradza naszym sercom, gdy musimy podjąć decyzje o małżeństwie, o wychowaniu dzieci, o uczciwości w pracy czy o kierunku naszego życia? Jakże często uciekamy od mądrości rodziców, dziadków czy mądrych mentorów, uciekając w bezpieczne ramiona rówieśniczych baniek informacyjnych. Szukamy poklasku u tych, którzy myślą dokładnie tak samo jak my, którzy utwierdzają nas w naszych błędach i mówią: „masz prawo”, „pokaż im”, „nie daj sobą pomiatać”.

Wybór rady młodych doprowadził do tragedii – natychmiastowego rozpadu królestwa (Izrael odwrócił się od Pana, a przy Roboamie zostały tylko Juda i Beniamin). Roboam myślał, że twardą ręką i butą zbuduje swoją wielkość i siłę, a w rzeczywistości stracił wszystko przez brak zdolności do pochylenia się nad drugim człowiekiem. Kroniki opisujące rządy Roboama są pasmem strat i duchowego upadku. W końcu napadł na niego faraon Sziszak i „zabrał skarby domu PANA i skarby domu królewskiego. Zabrał to wszystko, także wszystkie złote tarcze, które sporządził Salomon” (1 Krl 14,26). Jakże żałosny koniec spowodowany złym doradztwem.  

Zestawiając tę historię z postawą Jezusa, widać to jak na dłoni: Świat reprezentowany przez młodych doradców Roboama mówi: kto ma władzę, ten rządzi batem i pokazuje swoją siłę. Jezus mówi: kto chce być wielki, niech będzie sługą – bo prawdziwy autorytet zdobywa się nie strachem i przemocą, ale miłością, gotowością do dialogu i autentyczną troską o człowieka.

Współczesne doradztwo rówieśników, pozbawione fundamentu prawdy i odpowiedzialności, niszczy dziś ludzkie życia, rozpala konflikty i rozbija rodziny, tak jak niegdyś rozbiło Izrael. Niech ta historia będzie dla nas rachunkiem sumienia i wezwaniem do poszukiwania prawdziwej mądrości, która nie zawsze jest modna, nie zawsze jest miła dla ucha, ale jako jedyna ma moc ocalić nasze osobiste życie przed ruiną.

Henryk Hukisz

Czy wszyscy są „święci”?

Zwrot „wszyscy święci” kojarzy się jednoznacznie z początkiem listopada – głównie w Polsce, bo w innych krajach taka tradycja nie istnieje. W tym czasie groby bliskich błyszczą czystością i toną w kwiatach, całe rodziny przemierzają aleje cmentarzy, a policjanci dwoją się i troją w ramach akcji „Znicz”, czuwając nad bezpieczeństwem podróżujących w tym czasie. Warto jednak zadać sobie proste pytanie: co ta tradycja ma wspólnego ze świętymi, poza samą nazwą?

Nie zamierzam jednak wchodzić w polemikę z tym specyficznie polskim obyczajem. Chcę skupić się na czymś znacznie głębszym – na pięknym, biblijnym pojęciu „świętych”. W świetle Pisma Świętego, które jest dla mnie kluczem do rozumienia rzeczywistości, sprawa wygląda zupełnie inaczej niż w powszechnym mniemaniu. Nie chodzi tu o osoby, które zyskały ten tytuł pośmiertnie decyzją hierarchów kościelnych. Biblia mówi jasno: świętymi są wszyscy, którzy uwierzyli w Jezusa Chrystusa i przyjęli Bożą łaskę. A przecież wiadomo, że nie wszyscy są wierzącymi w biblijnym pojęciu.

Słowo „święty”, קָדוֹשׁ – [qāḏôš] w Starym Testamencie występuje około 120 razy, natomiast ἅγιος – [hagios] w Nowym, około 240 razy. Od samego początku istnienia Kościoła, który tworzą ludzie narodzeni na nowo, miano to nosili wszyscy wierzący. Kiedy apostoł Piotr odwiedzał młode zbory, „przyszedł też do świętych mieszkających w Lyddzie” (Dz 9,32). Wezwany później do Joppy, gdzie zmarła bogobojna kobieta i została przywrócona do życia mocą modlitwy, Piotr „zawołał świętych i wdowy” (Dz 9,41), by pokazać im ten cud. Zgodzimy się wszyscy z tym, że nie miał na myśli patronów z kościelnego kalendarza, lecz zwykłych ludzi wiary.

Podobnie pisał apostoł Paweł, kierując swoje listy do lokalnych wspólnot. Adresował je wprost do świętych – na przykład: „do Kościoła Bożego, który jest w Koryncie, do uświęconych przez Jezusa Chrystusa, do powołanych na świętych wraz ze wszystkimi, którzy w jakimkolwiek miejscu, u siebie i u nas, wzywają imienia naszego Pana, Jezusa Chrystusa” (1 Kor 1,2). A przecież wystarczy lektura tego listu, by zobaczyć, że ci „święci” byli dalecy od anielskiej doskonałości! Czy Paweł używał tego słowa z grzeczności? Z całą pewnością nie. Natchnione Słowo Boże definiuje rzeczywistość duchową jednoznacznie - w pierwszym wieku świętym był każdy, kto powierzył swoje życie Jezusowi Chrystusowi. Sam Paweł, wspominając swoją mroczną przeszłość wyznał: „wtrąciłem do więzienia wielu świętych” (Dz 26,10). Nic dziwnego, że powiedział o sobie: „Mnie, najmniejszemu ze wszystkich świętych, została dana ta łaska, abym poganom ogłosił Ewangelię o niezgłębionym bogactwie Chrystusa” (Ef 3,8).

Wszyscy, którzy zaufali Zbawicielowi, zostali uznani przez Boga za świętych. To nie jest wynik ludzkich zasług – to dzieło Chrystusa, który poszedł na krzyż, „żeby postawić przy sobie Kościół chwalebny, bez skazy czy zmarszczki, czy czegoś podobnego, aby był święty i nieskalany” (Ef 5,27). Zapłacił najwyższą cenę na Golgocie, aby uwolnić nas z przekleństwa grzechu.

Paweł ujmuje to bardzo jasno: „ponieważ wszyscy zgrzeszyli i są pozbawieni chwały Boga, a zostali usprawiedliwieni darmo, Jego łaską, przez odkupienie w Jezusie Chrystusie” (Rz 3,23–24). Jeszcze wyraźniej wyjaśnia w Liście do Kolosan na czym polega ta uświęcająca nas łaska: „A was, którzy kiedyś byliście obcymi i nieprzyjaciółmi z powodu myślenia przejawiającego się w złych czynach, teraz pojednał w Jego doczesnym ciele przez śmierć, aby postawić was przed sobą jako świętych, nieskazitelnych i nienagannych” (Kol 1,21-22).

Skoro fundament jest tak potężny, to naszej świętości nie wolno nam roztrwonić. Trzeba w niej wytrwać do końca. Paweł ostrzega Kolosan: „jeśli tylko wytrwacie w wierze, ugruntowani, stali i niedający się odwieść od nadziei, jaką daje Dobra Nowina” (Kol 1,23). Wiedział, że presja świata jest potężna, dlatego zachęcał: „Wszelką modlitwą i błaganiem módlcie się w każdym czasie w Duchu i w Nim czuwajcie wytrwale, błagając za wszystkich świętych i za mnie” (Ef 6,18).

Do tego właśnie powołany jest Kościół – żywy organizm, którego Głowa zadbała o wszystko, „aby uzdolnić świętych do wykonywania dzieła służby, do budowania Ciała Chrystusa” (Ef 4,12). Wróg naszej czystości nie śpi, a w czasach ostatecznych presja obojętności na Boże standardy rośnie z każdym dniem. Dlatego jak echo brzmi wezwanie Piotra: „Świętymi bądźcie, bo Ja jestem święty” (1 Ptr 1,16).

Pan Jezus, Głowa Kościoła, daje wyraźne polecenie tym, których usprawiedliwił: „kto jest święty, niech się jeszcze uświęci” (Ap 22,11). Czyżby nie wystarczyła świętość, jaką nabywa się w chwili narodzenia na nowo? Przecież Słowo Boże zapewnia nas, którzy weszliśmy na drogę odrodzenia, że już mamy życie wieczne, że jesteśmy „świętymi”, a szata sprawiedliwości Chrystusowej osłania nas przed wzrokiem świętego i sprawiedliwego Boga. Dlaczego więc mamy się jeszcze uświęcać?

Posłuchajmy wspaniałej nauki apostoła Piotra, który kroczył drogą prowadzącą tam, gdzie nie chciał, by swoją „śmiercią uwielbić Boga” (Jn 21,19). W liście do rozproszonych dzieci Bożych pisał: „Jako posłuszne dzieci nie ulegajcie pożądliwościom, które kierowały wami wcześniej, gdy żyliście w nieświadomości, ale za przykładem świętego, tego, który was powołał, sami też bądźcie święci w swoim postępowaniu” (1 Ptr 1,14–16). Czyżby te słowa odnosiły się tylko do tych, których kiedyś rzucano dzikim zwierzętom na pożarcie lub palono na średniowiecznych stosach?

Mając w pamięci czasy ostateczne i słabnącą czujność, Piotr wzywa nas z całą mocą: „Skoro to wszystko ulegnie zagładzie, to jacy wy musicie być w świętym postępowaniu i pobożności, oczekując i przyspieszając przyjście dnia Bożego!” (2 Ptr 3,11–12). I dodaje natychmiast: „Dlatego, umiłowani, oczekując tego, starajcie się, abyście zostali przez Niego znalezieni w pokoju, bez skazy i nienaganni” (w. 14).

Nie znamy dnia ani godziny, kiedy Pan powróci po swój Kościół. Ten moment zaskoczy wszystkich, jak napisał Paweł, że „dzień Pana nadejdzie jak złodziej w nocy” (1 Tes 5,2). Świętość to niebiański dar opłacony krwią Chrystusa. Nie pozwólmy go zepsuć codziennym brudem. Jezus zostawił nam pełną powagi radę: „Szczęśliwi, którzy płuczą swoje szaty, aby należała do nich władza nad drzewem życia i aby weszli przez bramy do miasta” (Ap 22,14). W końcowym apelu Apokalipsy Jezus rzuca twarde, ostateczne rozstrzygnięcie: „kto jest sprawiedliwy, niech jeszcze uczyni sprawiedliwość, a ten, kto jest święty, niech się jeszcze uświęci” (Ap 22,11).

Jestem głęboko przekonany, że to polecenie odnosi się dziś ze szczególną siłą do Kościoła czasów ostatecznych – czyli do nas. Wracając zatem do pytania postawionego na wstępie – musimy z całą powagą uświadomić sobie jedną prawdę: nie wszyscy są „święci”. To miano nie jest automatycznym przywilejem przynależnym każdemu, kto spocznie na cmentarzu. Prawdziwa świętość to owoc żywej wiary, osobistego przyjęcia łaski i trwania w Jezusie Chrystusie już tu, po tej stronie wieczności.

Henryk Hukisz

Czyja wendeta?

Współczesna kultura, a nierzadko także powierzchowne chrześcijaństwo, lansują bardzo jednostronny obraz Stwórcy, redukując go wyłącznie do idei „Boga bezwarunkowej miłości”, który akceptuje człowieka w każdym stanie i przymyka oko na zło. Takie nauczanie jest jednak poważnym błędem i wypaczeniem biblijnego objawienia. Pismo Święte z całą mocą przypomina, że Bóg jest Święty, a Jego świętość oznacza absolutną nienawiść do grzechu oraz konieczną, sprawiedliwą reakcję na nieprawość.

Bóg nie jest obojętny na ludzką krzywdę ani na zatwardziałość w grzechu – Jego gniew jest realnym, moralnym sprzeciwem wobec zła. Jak zapowiada Pismo: „Gniew Boży objawia się z nieba przeciwko wszelkiej bezbożności i niesprawiedliwości ludzi – którzy prawdę w niesprawiedliwość obracają” (Rz 1,18), a Psalmista dodaje: „Bóg jest sędzią sprawiedliwym, Bogiem codziennie pałającym gniewem” (Ps 7,12). Z kolei autor Listu do Hebrajczyków przypomina odwieczną prawdę: „Znamy przecież Tego, który powiedział: Do Mnie należy wymierzanie kary, Ja odpłacę” (Hbr 10,30), ostrzegając tych, którzy odrzucają Jego łaskę: „Straszna to rzecz wpaść w ręce Boga żyjącego [...] Nasz Bóg jest bowiem ogniem pożerającym” (Hbr 10,31; 12,29).

Ignorowanie tego aspektu natury Boga prowadzi do fałszywego poczucia bezkarności. Tymczasem w nauczaniu biblijnym, zwłaszcza gdy zgłębiamy myśl apostoła Pawła zawartą w Liście do Rzymian 12,19 „Nie szukajcie zemsty sami, umiłowani, ale pozostawcie miejsce gniewowi Boga. Napisano bowiem: Do Mnie należy wymierzanie kary, Ja odpłacę, mówi Pan”, w odniesieniu do czasu teraźniejszego pojęcie „gniewu Boga” (orgē tou theou) jawi się w zupełnie innym świetle. Bożego gniewu nie należy wyobrażać sobie jako gwałtownego, emocjonalnego wybuchu czy bezpośredniej, nadprzyrodzonej kary ciskanej z nieba w stronę każdego złoczyńcy natychmiast po popełnieniu przez niego grzechu. Działanie Boga ma tu wymiar przede wszystkim porządkowy, eschatologiczny oraz głęboko moralny, a Jego odpłata objawia się w sposób nierzadko zaskakujący dla naszej ludzkiej logiki. Dlatego Paweł ostrzega wierzących przed wymierzaniem odpłaty za doznane krzywdy według własnego kryterium sprawiedliwości.

Aby w pełni zrozumieć, jak manifestuje się Boży gniew w teraźniejszości i dokąd zmierza, warto przyjrzeć się mu w znaczeniu, jakie prezentuje nam Biblia.

Cytat przytoczony przez Pawła – „Do Mnie należy wymierzanie kary, Ja odpłacę, mówi Pan” (Rz 12,19) – odwołuje się do starotestamentowej tradycji z Księgi Powtórzonego Prawa: „Do Mnie należy zemsta i odpłata…” (Pwt 32,35) i jasno wskazuje, że osądzanie jest wyłączną prerogatywą Stwórcy. Prawda, że Bóg nie wymierza kary natychmiast, nie świadczy o Jego obojętności wobec ludzkiego cierpienia ani o przyzwoleniu na krzywdę. Jest to przede wszystkim wyraz Jego niepojętej cierpliwości.

W perspektywie Nowego Testamentu obecny czas jest czasem łaski – przestrzenią otwartą na pokutę. Bóg świadomie powstrzymuje swój ostateczny gniew, co doskonale wyjaśnia apostoł Piotr, pisząc o wstrzymaniu do czasu powrotu Chrystusa: „Pan nie zwleka z wypełnieniem obietnicy – chociaż niektórzy uważają, że zwleka – ale jest cierpliwy względem was, gdyż nie chce, aby ktokolwiek zginął, lecz aby wszyscy się nawrócili” (2 Pt 3,9).

Bóg daje czas zarówno skrzywdzonym, by mogli dojrzeć do przebaczenia i uwolnić się od ciężaru nienawiści, jak i dla krzywdzących, dając im szansę na opamiętanie i przemianę serca. Klasycznym przykładem tej Bożej logiki jest historia bezbożnego króla Achaba. Gdy ten po zamordowaniu Nabota i przejęciu jego winnicy ukorzył się przed Bogiem, Pan powiedział do proroka Eliasza: „Czy widziałeś, jak Achab upokorzył się przede Mną? Ponieważ ukorzył się przede Mną, nie ześlę nieszczęścia za jego życia.” (1 Król 21,29).

Choć ostateczny, pełny gniew Boży ma charakter eschatologiczny i spełni się dopiero w Dniu Sądu, to jego fundamenty budowane są już teraz – poprzez to, jak człowiek reaguje na prawdę i czy otwiera się na Boże wezwanie do pokuty.

Patrząc na szerszy kontekst Listu do Rzymian, zwłaszcza na jego pierwszy rozdział, dostrzegamy, że Boży gniew w doczesności objawia się w specyficzny sposób: poprzez powstrzymanie Bożej interwencji i wydanie człowieka na skutki jego własnego postępowania. Jest to bezpośrednie nawiązanie do powszechnie znanej prawdy, jaką Paweł przywołuje w Liście do chrześcijan w Galacji: „Nie dajcie się zwodzić, Bóg nie pozwala szydzić z siebie. Co bowiem człowiek posieje, to będzie zbierał” (Ga 6,7).

Kiedy ludzie uporczywie odrzucają objawienie Bożej dobroci i wybierają zło, Bóg uznaje ich wolność, pozostawiając ich na pastwę własnych pożądliwości. Apostoł Paweł wielokrotnie używa tam dramatycznego sformułowania: „Dlatego Bóg wydał ich z powodu pożądliwości ich serc na pastwę nieczystości [...] A skoro nie uważali za słuszne uznać Boga, wydał ich Bóg na pastwę niecnych myśli, aby czynili to, co niestosowne” (Rz 1,24.28).

To postępujące odrzucenie wartości prowadzi nieuchronnie do wewnętrznego rozpadu, utraty wrażliwości sumienia oraz społecznego chaosu. Istota Bożego gniewu nie polega tu na tym, że Bóg ciska gromem w grzesznika, lecz na tym, że pozwala działać nienaruszalnemu prawu moralnej przyczyny i skutku – zło staje się karą samo dla siebie. Paweł stawią jasno kwestię odpowiedzialności: „dlatego nie mają nic na swoją obronę” (Rz 1,20). Przykładem takiej postawy w Starym Testamencie był król Saul. Kiedy wielokrotnie odrzucał Boże przykazania i szukał własnych dróg, Bóg w końcu odstąpił od niego i pozwolił mu zebrać owoce własnego uporu, co doprowadziło króla do duchowej i fizycznej ruiny (1 Sam 28,6.15).

W dalszej części Listu do Rzymian Paweł wskazuje na rolę władzy świeckiej, nazywając ją powołaną do wykonywania sprawiedliwości i ograniczania panoszącego się zła: „Jest ona bowiem sługą Boga dla twojego dobra. Jeśli jednak czynisz zło, bój się, bo nie na próżno nosi miecz. Jest przecież sługą Boga, wymierzającym karę temu, kto popełnia zło” (Rz 13,4). Apostoł Piotr powołuje się również na ustanowiony przez Boga autorytet tej władzy do karania czyniących zło: „Ze względu na Pana bądźcie poddani wszelkiej ludzkiej władzy: czy to królowi, jako wyżej postawionemu, czy namiestnikom, jako przez niego posyłanym dla karania złoczyńców, a chwalenia tych, którzy dobrze czynią” (1 Ptr 2,13-14).

W teraźniejszości Bóg posługuje się więc ramami porządku społecznego – stanowionym prawem, sądami i strukturami państwowymi. Oprócz zewnętrznego miecza sprawiedliwości Bóg umieścił w człowieku także wewnętrznego świadka – sumienie, które po popełnieniu zła staje się dla krzywdziciela miejscem niepokoju i oskarżenia. Paweł zauważa to w swoim liście do Rzymian: „Wykazują, że czyn zgodny z Prawem jest wpisany w ich serca, bo ich sumienie jawi się równocześnie jako świadek, między jednymi a drugimi myślami, które oskarżają lub bronią” (Rz 2,15).

Dzięki temu wierzący nie musi szukać zemsty na własną rękę ani ulegać pokusie osobistego wymierzania sprawiedliwości. Zaufanie Bogu oznacza w tym kontekście uznanie, że w świecie materialnym działają powołane przez Niego mechanizmy prawne i etyczne, które stoją na straży ładu, a ostateczny osąd nad ludzkim sercem i tak pozostaje w rękach Tego, który widzi w ukryciu.

Cierpliwość Boga i odroczenie ostatecznego wyroku nie oznaczają jednak bezkarności – proces ten dotyka nie tylko świata zewnętrznego, ale posiada swój wymiar proroczy i dyscyplinujący w odniesieniu do samego Kościoła. Wyrazistym tego obrazem są listy do siedmiu zborów w Księdze Apokalipsy (rozdz. 2–3), w których Chrystus występujący jako Sędzia z oczami jak płomień ognia weryfikuje czystość, wierność i moralną kondycję swoich wspólnot.

W listach tych Bóg nie czeka bezczynnie na koniec dziejów, lecz wkracza w teraźniejszość Kościoła z ostrzeżeniami i zapowiedzią konkretnych kar doczesnych i eschatologicznych dla tych, którzy zatracają czystość i ulegają kompromisom z grzechem:

·  Zborowi w Efezie zapowiada usunięcie świecznika ze swojego miejsca, jeśli wspólnota nie porzuci swojej oziębłości i nie powróci do „pierwszej miłości” (Ap 2,5).

·  Zborowi w Pergamonie wyznacza surową konfrontację, ostrzegając, że jeśli się nie upamiętają, On sam przyjdzie do nich prędko i „będzie walczył przeciwko nim mieczem swych ust” (Ap 2,16).

·  Wspólnocie w Tiatyrze, która toleruje moralne zwiedzenie i grzech, zapowiada ciężki ucisk oraz wymierzenie sprawiedliwości według uczynków: „Oto rzucę ją na łoże boleści, a tych, którzy z nią cudzołożą, w wielki ucisk, jeśli się nie upamiętają w ich uczynkach” (Ap 2,22).

·  Zborowi w Sardes przypomina o nagłym, niespodziewanym nadejściu sądu w przypadku braku duchowej czujności: „Jeśli więc nie czuwasz, przyjdę jak złodziej i nie dowiesz się, o której godzinie przyjdę do ciebie” (Ap 3,3).

Te zapowiedzi pokazują, że Boża sprawiedliwość i gniew – choć w teraźniejszości przejawiają się jako wezwanie do nawrócenia i są próbą ognia – posiadają realny wymiar dyscyplinujący. Sąd nadprzyrodzony już się zaczyna, jak przypomina Pismo, „Czas bowiem, aby się rozpoczął sąd od domu Boga” (1 Ptr 4,17), a Chrystus jako Głowa Kościoła nie akceptuje obojętności, wzywając swoje wierne resztki do wytrwania w czystości aż do końca.

Perspektywa ostatecznego, eschatologicznego gniewu Bożego oraz nieuchronności Dnia Pańskiego nie została nam dana po to, byśmy popadali w bierny lęk lub rościli sobie prawo do osobistej zemsty. Apostoł Piotr w swoim drugim liście stawia fundamentalne pytanie, które ukazuje powagę tej rzeczywistości: „Skoro to wszystko zostanie zniszczone, to jacy wy powinniście być w świętym postępowaniu i pobożności, oczekując przyjścia dnia Boga i starając się je przyspieszyć?” (2 Ptr 3,11–12). Skoro cały obecny porządek oparty na grzechu, niesprawiedliwości i ludzkiej pysze ulegnie ostatecznemu zniszczeniu w ogniu, odpowiedź Kościoła nie może być powierzchowna. Świadomość, że „dzień Pana przyjdzie jak złodziej” (2 Ptr 3,10), jest dla wierzących potężnym wezwaniem do radykalnej przemiany życia.

Święte postępowanie i pobożność nie są jedynie pobożnym dodatkiem do wiary, ale jedyną właściwą postawą ludzi, którzy wiedzą, komu zawdzięczają sprawiedliwość. Zamiast pałać nienawiścią do krzywdzących czy brać miecz w swoje ręce, Kościół ma być przestrzenią Bożej łaski w ginącym świecie – miejscem czystości, przebaczenia i gotowości na spotkanie ze swoim Panem, który cierpliwie czeka, by wszyscy zmierzający ku zatraceniu znaleźli drogę do zbawienia.

Henryk Hukisz