Tyłem do Boga

Z pewnością każdy z nas ma w pamięci jakieś zabawne wspomnienia z przeszłości. A skoro mam już swoje lata, zebrało się ich całkiem sporo.

Mam nadzieję, że osoby w moim wieku i starsze, pamiętające Warszawę lat 60., kojarzą pewnego wyjątkowego brata, który odwiedzał Zbór Stołeczny, przyjeżdżając gdzieś ze wschodnich stron. Brat Tomasik słynął z nietuzinkowych powiedzonek, tworzonych na poczekaniu. Był również niestrudzonym świadkiem Jezusa Chrystusa – nie istniał dla niego żaden próg, którego bałby się przekroczyć, by głosić Bożą miłość. Bardzo lubiłem słuchać jego opowiadań z podróży, gdyż jadąc pociągiem do Warszawy, niemal każdą chwilę wykorzystywał na mówienie o Zbawicielu.

Przypomniało mi się teraz jedno z jego świadectw: rozmowa z pewnym księdzem, który – nieświadomy misyjnych skłonności współpasażera – usiadł naprzeciwko niego w przedziale. Brat Tomasik, widząc osobę duchowną (co rozpoznał po koloratce), zadał bezpośrednie pytanie: „Dlaczego ksiądz odwraca się tyłem do Boga?”. Nietrudno wyobrazić sobie zdziwienie kapłana, który mógł odebrać to pytanie jako prowokację. Duchowny jednak spokojnie spojrzał na rozmówcę i odrzekł wprost: „Nie wiem, może więc pan mi wytłumaczy, co przez to rozumie?”.

Na to tylko czekał nasz brat. Otworzył swoją podniszczoną Biblię, przekartkował wiele stron, aż zatrzymał się w Księdze proroka Jeremiasza i spokojnie przeczytał: „odwrócili się do mnie tyłem, a nie twarzą, a chociaż uczyłem ich nieustannie i gorliwie, nie słuchali i nie dali się pouczyć” (Jer 32,32).

„Dlaczego pan to adresuje do mnie?” – zapytał zaskoczony ksiądz.

„No bo widzi ksiądz – rzekł nasz misjonarz – gdy patrzę na księdza koszulę, to widzę, że jest zapięta z tyłu, dlatego sądzę, że księdza twarz też jest z tyłu”.

Opowiadanie to, choć prawdziwe, można włożyć między anegdoty. Z góry oświadczam, że osobiście nie utożsamiam się z taką argumentacją. Przywołałem tę historię na widok moich kolegów, pastorów w Kościele Zielonoświątkowym, którzy z uporem wkładają koloratki, mimo że w naszym środowisku nie ma takiego zwyczaju.

Koloratka jest ubiorem osoby duchownej (nie mylić z osobą duchową) – zwyczajowo księdza katolickiego, ale także niektórych protestanckich. Istnieją różne wyjaśnienia znaczenia tego słowa. Zacytuję definicję, którą znalazłem na katolickim portalu niedziela.pl; oddaje ona chyba najlepiej istotę tego symbolu: „Słowo »koloratka« powstało od łacińskiego collare, co znaczy obroża. Biała koloratka na szyi kapłana ma przypominać obrączkę i obrożę – nasze zaślubiny z Chrystusem i Kościołem oraz oddanie Chrystusowi naszej wolności i pozwolenie Mu na całkowite kierowanie naszym życiem”.

Zadam więc proste pytanie: czy Bóg oczekuje, aby Jego słudzy wyróżniali się odmiennym strojem?

Tradycja biblijna nie pozostawiła nam ani jednego przykładu, by czyniono tak na początku. Nauka apostolska również nie daje najmniejszych przesłanek, aby po latach, czy nawet kilkunastu wiekach, dojść do takiego przekonania. Historia chrześcijaństwa – a konkretnie historia Kościoła katolickiego – informuje nas, że dopiero w połowie VI wieku nakazywano duchownym noszenie strojów odróżniających ich od laikatu. Natomiast w XV i XVI wieku przyjęto zwyczaj noszenia długich sutann zapinanych na 33 guziki (symbolizujące liczbę lat życia Chrystusa na ziemi).

Apostoł Piotr – według nauki Kościoła katolickiego pierwszy papież – zapisał w swoich listach wiele pouczeń dotyczących życia wierzących naśladowców Chrystusa. Pisał również o starszych, o tych, którzy sprawują urzędy w Kościele, ponieważ zostali powołani do Bożej służby. Piotr napomina starszych, aby paśli trzodę Bożą: „nie jako panujący nad tymi, którzy są wam poruczeni, lecz jako wzór dla trzody” (1 Ptr 5,3). To w świecie ludzi panujących nad innymi podkreśla się odmienność tytułami i ubiorem. W Kościele Jezusa Chrystusa, w którym Bóg nie czyni różnicy pomiędzy ludźmi, Piotr radzi: „wszyscy zaś przyobleczcie się w szatę pokory względem siebie, gdyż Bóg pysznym się sprzeciwia, a pokornym łaskę daje” (w. 5).

Myślę, że dobrze znamy radę apostoła Pawła: „w pokorze uważajcie jedni drugich za wyższych od siebie” (Flp 2,3), która również nie sugeruje potrzeby przywdziewania strojów, mających z założenia podkreślać czyjąś odmienność.

Sądzę, że brat Tomasik miał jednak w swoim argumencie sporo racji. Dzisiejsza prasa donosi o wypowiedzi biskupa Kościoła, w którym wielu duchownych noszących koloratki dopuściło się molestowania dzieci. Biskup zasugerował, że winę za te grzeszne czyny ponoszą rozwiedzeni rodzice dzieci. Utożsamianie się z tą grupą, wyróżniającą się koszulami zapinanymi z tyłu, jest w obecnej sytuacji społecznej raczej źle odbierane.

Tak mi się skromnie wydaje – a może nie mam racji?

Henryk Hukisz