"Małpi gaj"

Celowo umieściłem tytuł tego rozważania w cudzysłowie, gdyż nie chcę nikogo obrazić dosadnością tego porównania. Niestety, obserwując najnowsze trendy i zjawiska w krajowej społeczności ewangelikalnej, nic innego nie przychodzi mi na myśl, jak właśnie to określenie.

Aby upewnić się co do współczesnego znaczenia tego wyrażenia, „googlowałem” przez chwilę i ku memu zaskoczeniu na monitorze zobaczyłem sporo linków do żłobków i przedszkoli o tej nazwie. Nie o placówkach edukacyjnych chcę jednak pisać, lecz o zgromadzeniach ludzi wierzących w Boga – o tym, co współcześnie można zaobserwować w wielu lokalnych kościołach.

Zacznę od spotkania zorganizowanego dla uczczenia Reformacji, której pięćsetlecie niedawno obchodziliśmy. W naszym protestanckim środowisku to kluczowa rocznica; to dzięki dziełu Marcina Lutra mamy Biblię w ojczystym języku, a z kazalnic głoszona jest Ewangelia łaski, a nie obowiązek wykupienia się z ognia piekielnego. Jeden z miejscowych zborów zaprosił wiernych na specjalny koncert, podczas którego pewien Nigeryjczyk miał wyrazić wdzięczność za dziedzictwo Reformacji. Ponieważ dość często uczestniczę w nabożeństwach społeczności międzynarodowej w Poznaniu, gdzie spotykam Afrykańczyków, Azjatów, Amerykanów i Europejczyków, nastawiłem się na budującą atmosferę.

Rzeczywistość jednak boleśnie rozminęła się z moimi oczekiwaniami. Zamiast nawiązania do rocznicy, prowadzący spotkanie gość starał się narzucić kilkunastu zgromadzonym osobom własną formę uwielbienia, włączając w to śpiew „ku, ku, ko, ko” w obcym nam języku. Podskoki i ruchy, które prezentował i do których naśladowania zmuszał pozostałych, przypominały mi gesty istoty człekokształtnej, która skacząc, drapie się pod pachami. Wyszedłem po kilkunastu minutach.

Między naśladownictwem a „małpowaniem”

„Małpi gaj” kojarzy się również z małpowaniem. Według słownika języka polskiego oznacza to: „bezkrytycznie, ślepo naśladować kogoś lub coś”. Gdy czytam Nowy Testament, aby poznać początki Kościoła Jezusa Chrystusa, jego organizację i życie, widzę tam wiodącą rolę Ducha Świętego. Jego moc, mądrość i Boża oryginalność są widoczne na każdym kroku. Piotr i Jakub w Jerozolimie działali tak, jak prowadził ich Duch. Później, gdy na scenę wszedł Paweł, dokonywał on wspaniałych dzieł, nie kopiując ślepo apostolskiej dwunastki, lecz poddając się prowadzeniu Bożemu. Dzieje Apostolskie są tego doskonałym przykładem.

Charakterystyczny zapis znajdujemy w słowach: „Tymczasem kościół, budując się i żyjąc w bojaźni Pańskiej, cieszył się pokojem po całej Judei, Galilei i Samarii, i wspomagany przez Ducha Świętego, pomnażał się” (Dz 9:31). Aby tę tożsamość zachować, Paweł ostrzegał później wierzących w Efezie: „abyśmy już nie byli dziećmi, miotanymi i unoszonymi lada wiatrem nauki przez oszustwo ludzkie i przez podstęp, prowadzący na bezdroża błędu, lecz abyśmy, będąc szczerymi w miłości, wzrastali pod każdym względem w Niego, który jest Głową, w Chrystusa” (Ef 4:14-15). Żadnych ludzkich sztuczek.

Magia obcych słów

A co proponują nam dzisiejsi liderzy kościołów? „Shoreline” – co oznacza „linię brzegową”. Nazwa musi być anglojęzyczna, bo taka panuje obecnie moda. Sklepy, firmy, organizacje czy stacje telewizyjne prześcigają się w używaniu angielskich zwrotów. Gdzie podziali się poloniści – pytam retorycznie, widząc tytuł programu „Survivalowa rodzina”? Tak działa ten świat. Napisy na T-shirtach, okładki zeszytów, naklejki na zderzakach – wszystko musi brzmieć obco, aby było „cool”.

Mamy również „LifeHouse”, czyli „Dom życia”. Ale po angielsku brzmi to przecież lepiej, nowocześniej; można wtedy zaprosić na „coffee and cake”, obiecać „worship”, „fun” i „mega” wrażenia. Jest też tajemniczo brzmiące „I.C.F.” – bo po co nazwa ma się kojarzyć ze staroświeckim kościołem?

Zarówno „Shoreline”, „LifeHouse”, jak i „I.C.F.” to organizacje zagraniczne. Ich centrale znajdują się w Austin, Melbourne, Berlinie czy Szwajcarii. Tam językiem urzędowym jest angielski lub niemiecki, ale u nas? Nie chodzi tu tylko o nazewnictwo, lecz o bezkrytyczne kopiowanie obcych nam kulturowo zwyczajów i form. Pastorzy naśladują styl i ubiór swoich sponsorów, by wyglądać jak ich zagraniczni mocodawcy. Muzycy z kolei obowiązkowo występują latem w wełnianych czapkach lub kapeluszach. Tak wyglądają „rockmani” – wzorce, które usilnie się kopiuje.

Już 500 lat temu Mikołaj Rej pisał, że Polacy „nie gęsi” i swój język mają. U nas jednak modne stało się małpowanie wszystkiego: od zabawek dla dzieci po ceremonię pochówku. Musi być tak, jak nakazuje moda z Zachodu – „po amerykańsku”. W telewizji królują reklamy związane z „Christmas”, świętuje się „Halloween”, na kawę chodzi się do „Starbucksa”, a samochód musi mieć „design” i być „suwem”. Istny małpi gaj.

Testosteron w świątyni?

Ostatnio przeczytałem o konferencji dla mężczyzn zatytułowanej „Testosteron w kościele”. Jako teolog nie czuję się ekspertem w dziedzinie medycyny, więc zajrzałem do słownika, by dowiedzieć się, o czym właściwie będzie mowa. Otóż testosteron to „hormon wytwarzany głównie przez jądra u mężczyzn, odpowiadający za wykształcenie drugorzędnych cech płciowych w okresie dojrzewania”. Jego rolą jest m.in. „rozwój narządów płciowych, obniżenie barwy głosu czy pojawienie się owłosienia łonowego”. Pozostaje dla mnie tajemnicą, jak te biologiczne procesy przenieść na grunt duchowy kościoła – chyba że celem jest jedynie pozyskanie basów do zespołu uwielbieniowego.

Apostoł Paweł oświadczył wyraźnie: „Nie posłał mnie bowiem Chrystus, abym chrzcił, lecz abym zwiastował dobrą nowinę, i to nie w mądrości mowy, aby krzyż Chrystusowy nie utracił mocy. Albowiem mowa o krzyżu jest głupstwem dla tych, którzy giną, natomiast dla nas, którzy dostępujemy zbawienia, jest mocą Bożą” (1 Kor 1:17-18). Osobiście jestem przekonany, że kościół jest miejscem, w którym mówi się o krzyżu po to, by słuchacze Ewangelii mogli doświadczyć zbawiennej łaski.

Zamiast modnego „no comment”, powiem po prostu: komentarz pozostawiam czytelnikowi.

Henryk Hukisz